Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын сайд Э.Бат-Амгалан, НҮБ-ын Ерөнхий нарийн бичгийн даргын орлогч, НҮБ-Хабитатын Гүйцэтгэх захирал Ана Клаудиа Россбах нар 2026 оны наймдугаар сарын 24-нд хамтын ажиллагааны санамж бичигт гарын үсэг зурлаа.

Санамж бичгийн хүрээнд Монгол Улсад тогтвортой, хүртээмжтэй, аюулгүй, уур амьсгалын өөрчлөлтөд тэсвэртэй хот байгуулалт, хүн амын нутагшил, суурьшлын хөгжлийг дэмжих чиглэлээр хамтын ажиллагааг системтэй өргөжүүлэхээр тохиролцжээ.

Мөн цаашид хэрэгжүүлэх техникийн хамтын ажиллагаа, төсөл, хөтөлбөр, чадавх бэхжүүлэх ажлын үндсэн суурь баримт бичиг болгохоор төлөвлөсөн байна.

Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын сайд Э.Бат-Амгалан салбарын эрх зүйн орчныг шинэчлэх, тогтвортой хотжилтыг дэмжих, хот дахин төлөвлөлт, орон сууцжуулалт, нийтийн эзэмшлийн талбай болон ногоон байгууламжийг сайжруулах чиглэлээр бодлогын шинэчлэл хийж буйг онцолжээ.

Энэ хүрээнд Хот байгуулалтын тухай хууль, Барилгын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга, Орон сууцжуулалтын тухай хууль болон Орон сууцны санхүүжилтийн төрөлжсөн банкны тухай хуулийн төслүүдийг боловсруулан УИХ-д өргөн барьсан талаар мэдээлэв.

Тэрбээр НҮБ-Хабитатын олон улсын туршлага, аргачлал, техникийн мэдлэгийг Монгол Улсад нутагшуулах нь хот байгуулалтын шинэчлэлд чухал ач холбогдолтойг тэмдэглээд, хамтын ажиллагааг тогтмол, системтэй, хэмжигдэхүйц үр дүнтэй болгохыг зорьж буйгаа илэрхийлжээ.

Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учрал Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын талуудын 17 дугаар бага хуралд /COP17/ оролцож буй Бүгд Найрамдах Солонгос Улсын Ерөнхийлөгч асан Мүн Жэй Интэй уулзаж, санал солилцов.

Уулзалтын эхэнд, Ерөнхий сайд Н.Учрал Монгол Улсын Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүхийн урилгаар Цөлжилттэй тэмцэх тухай НҮБ-ын конвенцын талуудын 17 дугаар бага хуралд хүрэлцэн ирсэнд талархал илэрхийллээ. Монгол, БНСУ-ын харилцаа, хамтын ажиллагаа улс төр, эдийн засаг, нийгэм, соёл, хүмүүнлэгийн зэрэг өргөн хүрээнд өргөжин хөгжиж, “Стратегийн түншлэл”-ийн түвшинд хүрснийг онцлов. Засгийн газар “Чөлөөлье” үндэсний санаачилга хэрэгжүүлж, энэ хүрээнд Монголд үйл ажиллагаа явуулж буй БНСУ-ын 1200 гаруй аж ахуйн нэгжийг бүх талаар дэмжинэ гэдгээ хэллээ. Түүнчлэн, “Солонго 1, 2”  орон сууцны төсөл амжилттай хэрэгжиж байна. БНСУ-д Монголын 60,000 гаруй иргэн амьдарч буй тул Солонгост 2 дахь монгол сургууль байгуулах бэлтгэл ажлаа хангаж байгааг мөн тэмдэглэлээ.

БНСУ-ын Ерөнхийлөгч асан Мүн Жэй Ин “Хоёр талын харилцаа маш идэвхтэй хөгжиж, өөдлөн дээшилж байна. Цаашид ховор металл, эрүүл мэнд, ойн салбараас гадна, шинэ салбар хөгжүүлэхэд хичээл зүтгэл гаргах хэрэгтэй. Ховор металлын чиглэлд харилцан ашигтай хамтран ажиллаж, эцсийн бүтээгдэхүүн болгоход хамтран ажиллах нь чухал. Цахим хөгжлөөр Монгол Улс дээгүүр байрт орж байгаа гэж сонссон. Энэ чиглэлд хамтран ажиллах хэрэгтэй. Манай улсад оршин суугаа монгол иргэд, хүүхдүүд өөрсдийн өв соёлоо хадгалж явах нь чухал юм” хэмээлээ.

Талууд байгаль орчныг хамгаалах, цөлжилттэй тэмцэх чиглэлээр технологи, инновац, сайн туршлагыг харилцан солилцож, хамтын ажиллагааг бодит үр дүнтэй төсөл, хөтөлбөрөөр баяжуулахын ач холбогдлыг тэмдэглэлээ.

Хоёр улс уур амьсгалын өөрчлөлт, цөлжилт, газрын доройтол, шар шороон шуургатай тэмцэх чиглэлээр олон жилийн турш үр дүнтэй хамтран ажиллаж ирсэн. Монгол Улс цөлжилттэй тэмцэх, ойжуулалт, нөхөн сэргээлтийг эрчимжүүлэх, уур амьсгалын өөрчлөлтийн сөрөг нөлөөллийг бууруулах чиглэлээр БНСУ-тай хамтын ажиллагаагаа цаашид улам өргөжүүлэх сонирхолтой байна.

“Улаанбаатар Трам” төслийг “Зунжин" худалдааны төвөөс Сүхбаатарын талбай хүртэл 11 км-т нэгдүгээр шугам, Архивын ерөнхий газраас Сүхбаатарын талбай хүртэл 15 км-т хоёрдугаар шугам болгон хэрэгжүүлэхээр төлөвлөсөн.

Төслийн Техник, эдийн засгийн үндэслэлийг “Хот төлөвлөлт, судалгааны институт ОНӨААТҮГ” боловсруулж, Зам тээврийн яамны дэргэдэх Шинжлэх ухаан технологийн зөвлөл, Зам тээврийн хөгжлийн төвийн мэргэжлийн экспертүүдээр магадлуулж, 2025 оны 07 дугаар сарын 07-ны өдөр батлуулсан. Улмаар 2025 оны 09 дүгээр сарын 19-ний өдөр НИТХ-ын ээлжит бус VII хуралдааны II хэлэлцүүлгээр төслийн нэг, хоёрдугаар шугамын Техник, эдийн засгийн үндэслэл (ТЭЗҮ)-ийг хэлэлцэж, дэмжсэн билээ. Энэхүү төслийг хэрэгжүүлснээр хот байгуулалт болон тээврийн зардал, байгаль орчны олон давуу тал, үр ашигтайг ТЭЗҮ-д тодорхойлсон.

Нийслэлийн Сүхбаатар, Чингэлтэй дүүргийн хүн ам 312 мянгад хүрч, Яармаг–Нисэх орчмын хүн ам 323 мянга болох урьдчилсан судалгаа бий. Хотын хүн ам, ажлын байр, үйлчилгээний төвлөрөл эрчимтэй нэмэгдэх тус чиглэлд “Улаанбаатар Трам” төслийг хэрэгжүүлснээр нийслэлийн төвлөрлийг тэнцвэржүүлэх, хотын хөдөлгөөний үр ашиг, иргэдийн өдөр тутмын зорчилтыг сайжруулахад чухал үүрэгтэй.

· Замын түгжрэлийг бууруулж, зорчих хугацааг хэмнэх замаар жилд 49.6 сая ам.доллар хэмнэх боломжтой.

· Тээврийн хэрэгслийн түлш, бензин, ашиглалтын зардлыг бууруулснаар жилд 14.2 сая ам.доллар хэмнэнэ.

· Зам тээврийн ослоос үүдэлтэй гэмтэж бэртэх хүний тоо 10 - 22 хувиар буурч, амь нас эрсдэх эрсдэлийг багасгах замаар жилд 370,000 ам.долларын эдийн засгийн хэмнэлт бий болно.

· CO₂ ялгаруулалт жилд 39 мянган тонноор, NO₂ ялгаруулалт жилд 234 тонноор, PM2.5 ялгаруулалт жилд 2.7 тонноор тус тус буурна.

· Цахилгаан эх үүсвэртэй тул дуу чимээ багатай, агаар бохирдуулахгүй, хүлэмжийн хий ялгаруулахгүй.

“Улаанбаатар Трам” төслийг Монгол Улсын Их Хурлын 2020 оны 52 дугаар тогтоолоор баталсан “Алсын хараа-2050” Монгол Улсын урт хугацааны хөгжлийн бодлого, Монгол Улсын Их Хурлын 2021 оны 106 дугаар тогтоолоор батлагдсан Шинэ сэргэлтийн бодлогыг хэрэгжүүлэх эхний үе шатны үйл ажиллагааны хөтөлбөр, Нийслэлийн иргэдийн Төлөөлөгчдийн Хурлын 2024 оны 24/08 дугаар тогтоол, 2025 оны 25/111 дүгээр тогтоолоор батлагдсан Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагчийн 2024-2028 оны үйл ажиллагааны хөтөлбөр, Монгол Улсын сайд, 20 минутын хот Үндэсний хорооны даргын 2024 оны А/10 дугаар тушаал, Монгол Улсын сайд, 20 минутын хот Үндэсний хорооны даргын 2025 оны А/19 дүгээр тушаалд үндэслэн хэрэгжүүлэхээр шийдвэрлэсэн билээ.