Үйл явдал
Стратегийн ордын үр өгөөжийн 60-аас доошгүй хувийг ард иргэдэд хүртээх боломж бүрдэж байна
Монгол Улсын Ерөнхий сайд Н.Учрал стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмалын орд эзэмшигчидтэй уулзав. Тус уулзалтаар Засгийн газар стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмалын орд, түүний үүсмэл ордын төрийн эзэмшлийн хувь хэмжээг тогтоож, Үндэсний баялгийн санд хуваарилж, газрын хэвлийн баялгийн үр өгөөжийн дийлэнхийг ард түмэнд хүртээх зорилгоор хуулийн төсөл боловсруулж, УИХ-д нэн яаралтай горимоор өргөн мэдүүлнэ гэдгээ илэрхийлэв.
Хуулийн төслийг стратегийн орд эзэмшигчид болох Энержи ресурс ХХК, Ачит Ихт ХХК, МАК ХХК зэрэг хүрэлцэн ирсэн компанийн удирдлагууд бүрэн дэмжиж буйгаа илэрхийлсэн юм.
Хуулийн цар хүрээ:
- Стратегийн ач холбогдол бүхий ашигт малтмалын ордын үр өгөөж гэдэгт юу хамаарахыг тодорхой болгоно.
- Үр өгөөжийн 60-аас доошгүй хувийг ард иргэдэд хүртээнэ.
- Үр өгөөж 60 хувиас буурсан тохиолдолд тохируулагч төлбөр төлнө.
- Төрийн эзэмшлийн хувь хэмжээг ашигт малтмалын төрлөөр нь ангилж тусгай АМНАТ-өөр орлуулна.

Стратегийн орд эзэмшигчид өмнөх Засгийн газартай ордуудын 60 хувийн өгөөжийг Үндэсний баялгийн санд төвлөрүүлэх тухай санамж бичигт гарын үсэг зурсан. Гэвч өнөөдрийн хүчин төгөлдөр мөрдөгдөж байгаа хуулиар 60 хувийн өгөөжид юу тооцох вэ гэдэг нь ойлгомжгүй байгаа аж.
УИХ-д нэн яаралтай горимоор өргөн мэдүүлэх хуулийн төсөлд 60 хувийн өгөөжид ямар төлбөр, татвар оруулахыг хуульчилж өгнө. Мөн тусгай АМНАТ-ийн хувь хэмжээг тогтооно. Төрийн эзэмшлийн хувь хэмжээг тусгай АМНАТ-өөр орлуулсан хэсэг нь Үндэсний баялгийн санд шууд очвол, иргэдийн хуримтлалын нэрийн дансан дахь мөнгө нэмэгдэх бололцоотой юм байна.
Хэрвээ орд эзэмшигч бүртэй хэлэлцээр хийвэл цаг алдаж, олон жил зарцуулах эрсдэлтэй. Тиймээс нэг хуулиар асуудлаа цогцоор нь шийдвэрлэх боломжтой гэж дүгнэж байна.

2024 онд баталсан Үндэсний баялгийн сангийн тухай хуулийн дагуу уул уурхайн төрийн өмчит болон төрийн өмчийн оролцоотой компанийн төрийн эзэмшлийн хувь хэмжээнд ногдох ногдол ашгийг иргэний хуримтлалын санд оруулж байна. e-Mongolia-д байршсан “Чингис хаан” Үндэсний Баялгийн сангийн иргэнд ногдох өгөөж 2024 онд 178 мянган төгрөг, 2025 онд 306 мянган төгрөг болсон. 2026 онд 500 мянган төгрөг болохоор байна.
Холбогдох хуулийн төслийг батлуулснаар иргэд цаг алдалгүй стратегийн орд ашиглалтаас үр өгөөж хүртэх, нөгөө талаас хөрөнгө оруулагчдад ойлгомжтой, тогтвортой эрх зүйн орчин бий болно. Жилийн эцэстээ e-Mongolia дахь иргэний хуримтлалын сан арвижсан байх нөхцөл бүрдэнэ. “Win-Win” зарчим үйлчилнэ.
Ерөнхий сайд Н.Учрал: Засгийн газар байгуулагдаад “Чөлөөлье” санаачилгыг бодитой ажил хэрэг болгоход анхаарч ажиллаж байна. Монгол Улс хувийн хэвшлийг эдийн засгийн өсөлтийн хөдөлгөгч хүч, хөрөнгө оруулагчдыг урт хугацааны хөгжлийн стратегийн түнш гэж үздэг. Энэ үзэл баримтлал дээрээ хатуу зогсоно. Өнөөдрийн уулзалтын гол зорилго бол бизнесийн орчныг хүндрүүлэх биш, харин олон жил хуримтлагдсан тодорхойгүй байдлыг нэг мөр шийдвэрлэж, тогтвортой ойлгомжтой, урьдчилан тооцоолох боломжтой эрх зүйн орчныг бүрдүүлэхэд оршиж байна гэдгийг тодотгов.
УИХ-ын 2007 оны 27 дугаар тогтоолоор стратегийн 16 ордыг баталсан. Мөн хавсралтад нь стратегийн ордод хамаарах эсэхийг тогтоох 39 ордын жагсаалт гаргажээ. Стратегийн 16 орд газруудаас 8 орд газарт төрийн эзэмшлийн хувь хэмжээг тогтоосон бөгөөд үлдсэн 8 орд газарт хувь хэмжээг тогтоох хэлэлцээрийг эхлүүлсэн.

Стратегийн 16 ордод:
- Нүүрс:
1. Тавантолгой
2. Нарийн сухайт
3. Багануур
4. Шивээ-Овоо
- Зэс, алт, молибден:
5. Эрдэнэт
6. Оюу толгой
7. Цагаан суварга
- Уран:
8. Мардай
9. Дорнод
10. Гурванбулаг
- Алт:
11. Бороо
12. Гацуурт
- Төмөр:
13. Төмөртэй
- Цайр:
14. Төмөртэйн овоо
- Фосфорит:
15. Бүрэнхаан
- Мөнгө:
16. Асгат
багтаж байна.

Үйл явдал
Байгалийн хийн түлшний хангамж, хийн эрчим хүчний эх үүсвэр” төслийн саналыг хүлээн авлаа
Төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр хэрэгжүүлэх “Байгалийн хийн түлшний хангамж, хийн эрчим хүчний эх үүсвэр” төслийн хувийн хэвшлийн түншлэгчтэй хэлэлцээ хийж, сонгон шалгаруулалтгүйгээр гэрээ байгуулах ажлын хүрээнд төслийн санал хүлээн авах эцсийн хугацаа 2026 оны 09 дүгээр сарын 25-ны өдрийн 12:00 цагт хаагдлаа.
Ажлын хэсгийн зүгээс төслийн санал хүлээн авсан талаарх ерөнхий мэдээлэл, тогтоосон хугацаанд санал ирүүлсэн оролцогчдын нэр, саналын бүртгэл болон холбогдох бусад мэдээллийг танилцуулсан юм.
Тус төслийг төр, хувийн хэвшлийн түншлэлээр хэрэгжүүлэх сонирхолтой дотоод, гадаадын хөрөнгө оруулагч, EPC гүйцэтгэгч, санхүүгийн байгууллага болон консорциумуудын оролцох сонирхлыг (Letter of Interest, LOI) 2026 оны 08 дугаар сарын 31-ний өдрийн 17:00 цаг хүртэл хүлээн авахаар зарласан ба дээрх хугацаанд гурван аж ахуй нэгж оролцох сонирхлоо илэрхийлсэн.Үүнд:
- “Юу Би Метан” ХХК
- “Tianjin Zhongchang Construction Engineering” Co., Ltd
- “Shandong Futai Construction Engineering” Co., Ltd
Дээрх аж ахуйн нэгжүүдээс өнөөдөр “Tianjin Zhongchang Construction Engineering” Co., Ltd төслийн саналаа ирүүлэв.
Төслийн саналын иж бүрдэл, хүчинтэй байдал, үндсэн шаардлага, техникийн болон санхүүгийн саналын агуулгыг ажлын хэсэг дараагийн шатанд батлагдсан аргачлал, шалгуур үзүүлэлт болон үнэлгээний дагуу хянан үзэн үнэлж, хэлэлцээрийн холбогдох баримт бичгийн дагуу тогтоосон хугацаанд төслийн санал ирүүлсэн оролцогчтой түншлэлийн гэрээ болон холбогдох бусад гэрээний нөхцөлийн талаар хэлэлцээрийг эхлүүлнэ.
Үйл явдал
“Нээлттэй парламент” хакатоны шилдгүүд тодорлоо
“Нээлттэй парламент” хакатоны 24 цагийн хөгжүүлэлтийн нээлт Баасан гарагт (2026.09.25) албан ёсоор зарлагдаж, Монгол Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогт оролцогч багуудад хандаж, парламентын үйл ажиллагааг олон нийтэд илүү ил тод, ойлгомжтой хүртээмжтэй болгоход залуусын оролцоо, дуу хоолой тэдний шийдэл хамгийн чухал бөгөөд өндөр ач холбогдолтой хэмээн онцолж байсан билээ. Тэгвэл өчигдөр (2026.09.26) Монгол Улсын Их Хурлын Тамгын газар, Азийн сан, Unread Media хамтран зохион байгуулсан “Нээлттэй парламент” хакатоны 24 цагийн хөгжүүлэлтийн тэмцээний хаалтын үйл ажиллагаа болж, шилдгүүд тодров.

Уг тэмцээний хаалтын үйл ажиллагаанд Монгол Улсын Их Хурлын дарга С.Бямбацогт оролцсон. Тэрбээр баг тус бүр ажил хэрэгч технологийн шийдэл танилцуулж байгаад сэтгэл хангалуун байгаагаа илэрхийлээд парламентын үйл ажиллагааг илүү нээлттэй, мэдээллийг илүү ойлгомжтой, цэгцтэй, үр өгөөжтэй байдлаар олон нийтэд хүргэх технологийн шийдлүүдийг хүлээн авч, цаашид ч нээлттэй хамтран ажиллахаа илэрхийллээ.

Хиймэл оюун ухаан, технологийн дэвшлийг ашиглан парламентын үйл ажиллагааг иргэдэд илүү нээлттэй, ойлгомжтой хүртээмжтэй болгох чиглэлээр өөрсдийн шийдлээ танилцуулсан “Нээлттэй парламент”хакатоны 24 цагийн хөгжүүлэлтийн тэмцээнд нийт 32 багаас шалгарсан шилдэг 10 баг оролцож, оюун ухаан, авьяас чадвар, бүтээлч сэтгэлгээгээрээ өрсөлдсөн. Багууд Улсын Их Хурлын Тамгын газрын олон нийтэд ил болгосон хуулийн хүрээнд ашиглах боломжтой бүх дата,мэдээллийг технологийн шийдлээр хэрхэн энгийн, ойлгомжтой, хүртээмжтэй, сонирхолтой байдлаар хүргэх вэ гэдгийг гол зарчмаа болгож ажиллажээ.

Шүүгчдийн бүрэлдэхүүнд Улсын Их Хурлын Тамгын газрын дэд дарга Ц.Одхүү, Азийн сангийн Засаглалийн хөтөлбөрийн захирал Г.Золжаргал, “Альфа Брэйн” ХХК-ийн захирал Т.Билгүүн нар ажиллаж, шилдгүүдийг тодруулсан юм.

I байранд “Хуралдай” баг “Дагалдах актын хяналтын AI туслах” хөгжүүлэлтээр
II байранд “Сод тод гялалзана” баг “Хөгжлийн бэрхшээл оролцоонд саад болохгүй” хөгжүүлэлтээр
III байранд “Zero one” баг “Нээлттэй парламент-нээлттэй өгөгдөлд суурилсан AI туслах” хөгжүүлэлтээр тус тус шалгарч, өргөмжлөл, мөнгөн шагналаар шагнуулав хэмээн Улсын Их Хурлын Нээлттэй парламентын газраас мэдээлэв.
Үйл явдал
Захиргааны хэм хэмжээний актад дүн шинжилгээ хийх судалгааны ажлыг гүйцэтгүүлэхээр гэрээ байгууллаа
Монгол Улсын Их Хурлын 2025 оны 61 дүгээр тогтоолын хэрэгжилтийг хангах хүрээнд "Захиргааны хэм хэмжээний актыг хууль тогтоомжид нийцүүлэх зарим арга хэмжээний тухай" Засгийн газрын 2025 оны 12 дугаар сарын 17-ны өдрийн 206 дугаар тогтоол, "Захиргааны хэм хэмжээний актын улсын нэгдсэн санд бүртгэлтэй шийдвэрт хяналт шинжилгээ, үнэлгээ хийсэн үр дүнгийн тайлан, цаашид авах арга хэмжээний тухай” Засгийн газрын хуралдааны 33 дугаар тэмдэглэл гарсан.
Үүнтэй холбогдуулан Захиргааны хэм хэмжээний акт, дүрэм, журам, аргачлал, зааварт дүн шинжилгээхийх, тэдгээрийг хүчингүй болгох, нэмэлт, өөрчлөлторуулах шаардлагатай эсэхийг тодорхойлох, хуультогтоомжид нийцүүлэх санал, дүгнэлт боловсруулах, мөн дүрэм, журам, заавар, аргачлал болон захиргааныхэм хэмжээний актаар зохицуулж байгаа харилцаагхуульд тусгах, зохицуулах чиглэлээр хуулийн төсөлболовсруулахад шаардлагатай бэлтгэл ажлыг хангахзорилгоор судалгааны ажил гүйцэтгүүлнэ.
Энэ хүрээнд Хууль зүй, дотоод хэргийн яам болон Германы Олон Улсын Хамтын Ажиллагааны Нийгэмлэг (GIZ)-ийн хооронд байгуулсан гэрээг үндэслэн ахлахсудлаач, судлаачийг сонгон шалгаруулж, шалгарсан судлаачидтай гэрээ байгуулан судалгааны ажлыг гүйцэтгүүлэхээр боллоо.
Судалгааны ажлыг гүйцэтгэхэд Захиргааны эрх зүйн салбарын мэргэшсэн судлаачид болон тус яамны Захиргааны хэм, хэмжээний актын хяналт, бүртгэлийн хэлтсээс мэргэжил, арга зүйн зөвлөгөө өгч, хамтран ажиллана.
Ингэснээр захиргааны хэм хэмжээний акт, дүрэм, журам, аргачлал, зааврыг хууль тогтоомжид нийцүүлэнболовсронгуй болгох, давхардал, хийдэл, зөрчлийгарилгах, иргэн, хуулийн этгээдийн эрх, хууль ёсны ашигсонирхлыг хамгаалах, төрийн байгууллагаас үзүүлэхүйлчилгээний эрх зүйн зохицуулалтыг тодорхой, ойлгомжтой болгоход ач холбогдолтой юм.
-
Дэлхий нийтээр..2025/08/29
ХХААХҮ-ийн сайд Ж.Энхбаяр гурил үйлдвэрлэгчдийг хүлээн авч уулзав
-
Дэлхий нийтээр..2025/04/22
СХД-ийн 5 дугаар хороонд Бейсболын цэнгэлдэх хүрээлэн барина
-
Дэлхий нийтээр..2024/12/12
Монгол Улсын 2025 оны төсвийн тухай хуулийн төсөл болон бусад хуулийн төслүүдийг...
-
Дэлхий нийтээр..2021/10/20
Баянгол дүүрэгт 640 хүүхдийн суудалтай шинэ сургууль ашиглалтад орлоо
