Панамын сувгийн боомтын үйл ажиллагаатай холбоотой маргаан олон улсын түвшинд хурцдаж, АНУ болон Латин Америкийн хэд хэдэн улс Хятадын авч хэрэгжүүлж буй арга хэмжээг шүүмжиллээ.

Панамын шүүх Хонконгт төвтэй CK Hutchison компанийн Панамын сувгийн хоёр боомтыг ажиллуулах эрхийг хүчингүй болгосон шийдвэр гаргасан нь энэхүү зөрчлийн эхлэл болж байна. Уг шийдвэрийг АНУ-ын зүгээс Хятадын стратегийн нөлөөг бууруулах чиглэлд үзүүлсэн шахалттай холбон тайлбарлах нь бий.

Үүний дараа Хятадын тал Панамын далбаатай хөлгүүдэд тавих хяналтыг чангатгаж, шалгалт, саатлыг нэмэгдүүлсэн нь эдийн засгийн дарамт үзүүлж буй хэлбэр гэж ажиглагчид үзэж байна.

АНУ болон Латин Америкийн зарим улс Хятадын энэхүү үйлдлийг Панамын тусгаар тогтнолд нөлөөлөх оролдлого гэж үзэн шүүмжилж, олон улсын худалдаанд сөргөөр нөлөөлж болзошгүйг анхааруулжээ.

Панамын суваг нь дэлхийн худалдааны чухал зангилаа бөгөөд нийт тээврийн урсгалын ойролцоогоор тав орчим хувь нь уг сувгаар дамжин өнгөрдөг. Иймээс тус бүс нутаг дахь геополитикийн өрсөлдөөн нь зөвхөн бүс нутгаар хязгаарлагдахгүй, дэлхийн худалдаа, тээврийн сүлжээнд нөлөөлөх эрсдэлтэй гэж шинжээчид үзэж байна.

Энэхүү үйл явдал нь АНУ, Хятадын стратегийн өрсөлдөөн Латин Америкийн бүс нутагт улам тодорч буйг харуулж байна.

АНУ-ын Ерөнхийлөгч Дональд Трамп Иран болон Израилийн хооронд үүсээд буй дайны нөхцөл байдалд өөрийн байр сууриа маш тодорхой илэрхийллээ. Тэрээр Ираныг "ухаалаг" байж, одоогийн дайсагналыг зогсоохын тулд өөрсдөө түрүүлж АНУ-тай холбоо барих санаачилга гаргах ёстой гэж үзэж байна. Трампын хэлж байгаагаар, хэрэв Иранчууд ярилцахыг хүсэж л байгаа бол тэдэнд утсаар ярих эсвэл биечлэн ирж уулзах боломж үргэлж нээлттэй байгаа гэнэ. Гэхдээ Исламабадад болохоор төлөвлөгдөж байсан уулзалтыг цуцалсан нь хоёр улсын хооронд шийдэгдээгүй маш том зөрчилдөөнүүд байсаар байгааг илтгэж байна.

Үүний зэрэгцээ Трамп өөрийн холбоотнууд болох НАТО-г ч зэмлээд авлаа. Тэрээр Ирантай үүссэн энэ хүнд цаг үед холбоотнууд нь АНУ-ыг хангалттай дэмжихгүй байна гэж гомдоллож байгаа юм. Ялангуяа Их Британи улс "дайн дууссаны дараа л хөлөг онгоц илгээнэ" гэж мэдэгдэж байгааг "сайн зүйл биш" хэмээн эрс шүүмжилжээ. Олон улсын ажиглагчдын үзэж байгаагаар, Трамп нэг талаас дипломат харилцааны хаалгыг нээлттэй үлдээж байгаа мэт боловч нөгөө талаас холбоотнуудаасаа илүү хүчтэй дэмжлэг, Иранаас илүү буулт шаардсан хатуу байр суурь баримталсаар байна.

“Climate Power” болон “Public Citizen” нэгдсэн тайлан: Трампын эрчим хүчний салбарын хандивлагчид Америкчуудын зардлаар ашиг олж байна

АНУ-ын ерөнхийлөгч Доналд Трампын хэрэгжүүлсэн эрчим хүчний бодлогоос болж өрхийн цахилгаан, дулааны төлбөр өсөж, Ирантай холбоотой дайны улмаас шатахууны үнэ огцом нэмэгдэж байгаа энэ үед эрчим хүчний салбарын хандивлагчид их хэмжээний ашиг олж байгааг “Climate Power” болон “Public Citizen” байгууллагын гаргасан тайланд харуулжээ. Трамп “Цахилгааны төлбөрийг хоёр дахин бууруулж, Америкийг нэгдүгээрт тавина” гэж амласан ч бодит байдалд хэрэглээний төлбөр 13 хүртэл хувиар өсөж, Ирантай холбоотой дайн найм дахь долоо хоногтоо үргэлжилж байна.

Трамп албан тушаалд очсон цагаасаа эхлэн америкчуудад өгсөн амлалтаасаа илүүтэй өөрийн тэрбумтан дэмжигчдийг илүүд үзэж ирсэн. Сонгуулийн кампанит ажлын үеэр тэрээр Мар-а-Лагод нефть, хийн салбарын тэрбумтнуудыг цуглуулж, кампанит ажилдаа 1 тэрбум ам.долларын санхүүжилт хүссэн бөгөөд үүний хариуд тус салбарын хүссэн бодлогыг хэрэгжүүлэхээ амласан байна. Энэхүү тайланд Трамп тухайн амлалтаа хэрхэн хэрэгжүүлснийг харуулжээ. Тэрээр эрчим хүчний өрсөлдөөнийг сулруулж, нүүрсний салбарыг хэрэглэгчдийн зардлаар дэмжиж, мөн Ирантай холбоотой дайныг өдөөсөн. Энэ бүхний үр дагаварт америкчуудын хэрэглээний төлбөр огцом өсөж, шатахууны үнэ өндөр хэвээр удаан хугацаанд байснаар ард иргэдэд дарамт учруулж байна.

“Авлига өндөр төлөөстэй, Трамп эрчим хүчний салбар дахь авлигын “алтан үе”-ийг эхлүүллээ” хэмээн “Climate Power” байгууллагын ахлах зөвлөх Жесси Ли мэдэгджээ. Мөн “Трамп нефтийн үнэ өсөхөд бид их мөнгө олдог гэж баярлан ярьснаараа бүх зүйлийг ил болгосон. Нефть, хийн салбарын удирдлагууд түүний улс төрийн үйл ажиллагааг санхүүжүүлсээр байна” гэжээ.

“Трамп сонгуулийн дараах хэдхэн цагийн дотор сонгогчдод өгсөн “12 сарын дотор эрчим хүч, цахилгааны үнийг хоёр дахин бууруулна, зөвхөн бизнесүүдэд биш, бүх америкчууд болон тэдний гэр бүлд” гэсэн амлалтаасаа ухарсан” гэж “Public Citizen” байгууллагын Эрчим хүчний хөтөлбөрийн захирал Тайсон Слокум мэдэгдсэн. Тэрээр Трампын популист дүр төрхийг бодит байдалд зүгээр нэг жүжиг байсан хэмээн тодорхойлоод “Түүний жинхэнэ зорилго нь эрчим хүчний бодлогыг нүүрсний компаниуд болон том технологийн корпорациудад шилжүүлэх явдал байсан” гэж онцолжээ. Мөн эрчим хүчний төлбөрөөс болж хүнд байдалд орсон айл өрхүүдийг үл тоомсорлож, амьжиргааны өртгийн талаарх сонгогчдын санаа зовнилыг хуурамч гэж үгүйсгэн, үнийн дарамтыг огт байхгүй зүйл мэтээр тайлбарласныг буруутган шүүмжилсэн. Тайсон Слокумын хэлснээр Трамп албан тушаалд очсоноос хойш эрчим хүчний төлбөр огцом өссөн нь үнэ нэмэгдүүлдэх бодлого хэрэгжүүлж, харин үнэ бууруулах боломжтой төслүүдийг зогсоосонтой холбоотой юм.

Тайлангийн дүгнэлтэд дурдсанаар:

• Ерөнхийлөгч Трампын Ирантай холбоотой дайн шатахууны үнийг нэг галлон /3.7 литр/ нь 4 ам.доллараас давуулахад хүргэж, америк өрхүүдийн ахуйн эрчим хүчний төлбөр огцом өссөнөөр иргэдийн санхүүгийн байдалд аль хэдийн хүчтэй дарамт учруулжээ. Үүний зэрэгцээ Трамп улс даяар цэвэр эрчим хүчний төслүүдийг зогсоох, шингэрүүлсэн байгалийн хийн (LNG) экспортыг нэмэгдүүлэх, нүүрсний салбарыг хэрэглэгчдийн зардлаар дэмжих замаар нефть, хий, нүүрсний салбар дахь өөрийн хандивлагчдын ашиг сонирхлыг хангаж байна.
• Олон жилийн турш нефтийн салбар цахилгаан автомашины (EV) хөгжлийг аюул гэж үзэж ирсэн бөгөөд Трамп кампанит ажлынхаа үеэр нефтийн компанийн удирдлагуудын хүссэн бодлогыг хэрэгжүүлэхээ амлаж, үүнийхээ төлөө нэг тэрбум ам.долларын санхүүжилт хүссэн. Энэ амлалтад Америкийн цахилгаан автомашины салбарыг сулруулах бодлого ч багтаж байв. Одоо Ирантай холбоотой дайн дэлхийн нефтийн үнийг өсгөж, нефтийн салбарт ойролцоогоор 63 тэрбум ам.долларын гэнэтийн ашиг авчирч байгаа энэ үед уг бодлогын сөрөг үр дагавар улам тодорхой болж байна.
• Цаашид эдгээр зардал нэмэгдэх төлөвтэй байгаа бөгөөд Трамп технологийн компаниудыг өгөгдлийн төвүүдээ хий болон нүүрсээр эрчим хүчээр хангахыг шахаж эхэлсэн байна. Далласын Холбооны Нөөцийн банкны хийсэн шинжилгээгээр цэвэр эрчим хүчний нийлүүлэлтийг хязгаарлах тус бодлого нь өгөгдлийн төвүүдийн өргөтгөлөөс үүдэх инфляцын нөлөөг хоёр дахин нэмэгдүүлэхээр байна.

Трампын хэрэгжүүлсэн эрчим хүчний бодлого нь олон нийтэд өгсөн амлалтаас зөрж, улс төрийн санхүүжилт үзүүлэгчдийн ашиг сонирхолд илүү нийцсэн байдлаар хэрэгжсэн гэж тайланд үзэж байна. Үүний үр дүнд эрчим хүчний өрсөлдөөн сулран, нефть, хий, нүүрсний салбарын ашиг нэмэгдэхийн зэрэгцээ америк өрхүүдийн эрчим хүчний зардал, шатахууны үнэ мэдэгдэхүйц өссөн байна. Тус нөхцөл байдал нь бодлогын шийдвэрүүд хувийн ашиг сонирхолд үйлчилсэн тохиолдолд үүсэх эдийн засаг, нийгмийн сөрөг үр дагаврыг харуулсан, өөрөөр хэлбэл авлигын өртгийн бодит жишээ болж байна.

Эх сурвалж: https://climatepower.us/news/new-joint-report-trump-and-the-cost-of-energy-corruption/