Бидэнтэй нэгдэх

Чөлөөт бүс

Муур өндрөөс бүрэн аюулгүй унаж чаддаг уу?

Огноо:

,

Сэтгүүлч:

Муур өндөр газраас унаад зүгээр босоод явчихдаг бичлэг, түүхүүдийг бид олонтаа хардаг. Тэгэхээр муур үнэхээр ямар ч өндрөөс унасан гэмтэхгүй гэсэн үг үү гэдэг асуулт гарч ирнэ.

Үнэндээ муур бусад амьтдаас илүү “унаж чаддаг” нь үнэн. Тэдэнд төрмөл нэг онцгой чадвар бий. Унах үедээ агаарт биеэ эргүүлж, дөрвөн хөл дээрээ буухыг хичээдэг. Үүнийг шинжлэх ухаанд Righting reflex гэж нэрлэдэг. Өөрөөр хэлбэл, муур унаж байхдаа “өөрийгөө засаж” чаддаг гэсэн үг.

Мөн муурын биеийн бүтэц нь уналтыг даахад тусалдаг. Нуруу нь маш уян, хөл нь доргилтыг шингээх чадвартай. Унахдаа хөл, биеэ дэлгэж, агаарт хурд сааруулдаг нь нэг төрлийн “байгалийн шүхэр” мэт үйлчилдэг аж.

Сонирхолтой нь, унах өндөр хүртэл нөлөөтэй. Хэт нам өндрөөс унахад муур биеэ зөв эргүүлж амжихгүй байж болно. Харин арай өндөр зайд унах үедээ зөв байрлалаа олж амжих магадлал нэмэгддэг гэж судлаачид тайлбарладаг. Гэхдээ энэ нь “өндөр байх тусмаа аюулгүй” гэсэн үг огт биш.

Муур ямар ч тохиолдолд гэмтэх эрсдэлтэй хэвээр. Яс хугарах, дотор эрхтэн гэмтэх, хүнд тохиолдолд амь насанд аюул учрах ч боломжтой. Тиймээс “муур есөн амьтай” гэдэг нь бодит биш, харин зүйрлэл төдий ойлголт юм.

Эцэст нь хэлэхэд, муур унахдаа амьд үлдэх чадвар өндөр боловч бүрэн аюулгүй биш. Тиймээс гэрийн тэжээвэр муураа цонх, тагт зэрэг өндөр газраас хамгаалах нь эзний хамгийн чухал үүрэг хэвээр байна.

 
Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
АНХААРУУЛГА: УИХ-ын 2024 оны ээлжит сонгуулийн хуулийн холбогдох заалтын хүрээнд тус сайтын сэтгэгдэл хэсгийг түр хугацаанд хаасан болно.

Чөлөөт бүс

Халимны сүү ууж болох уу?

Огноо:

,

“Амьтны сүү юм чинь ууж л таараа биз дээ?” гэж бодогдож байна уу? Тэгвэл жаахан сонирхоод үзье. Юуны өмнө, халимны сүү гэдэг чинь энгийн сүү биш аж. Үхрийн сүүтэй харьцуулахад хэд дахин илүү тослогтой, бараг л цөцгий, масло хоёрын дунд юм шиг өтгөн. Тэр бүү хэл усанд уусахгүй, харин шахагдаж гардаг гэвэл итгэх үү? Зулзагандаа зориулсан жинхэнэ “energy drink” гэсэн үг.

Гэхдээ эндээс л сонирхолтой хэсэг эхэлнэ.

“За тэгээд нэг амсаад үзчихье” гэвэл  тийм амар биш.

Халим бол зэрлэг, асар том амьтан. Далайд амьдардаг, барихад ч бэрх. Дээрээс нь дэлхий даяар хамгаалагдсан амьтны нэг тул International Whaling Commission зэрэг байгууллагууд агнах, барихыг хатуу хянадаг. Өөрөөр хэлбэл, сүүг нь авах гэж оролдох нь өөрөө асуудал дагуулна.

Тэгээд ч бодоод үз дээ… усан дотор халим “саана” гэдэг кинонд л гардаг ажил шүү дээ. Бодит амьдрал дээр ийм технологи ч, арга ч байхгүй.


Тэгэхээр дүгнэлт?

  • ✔️ Онолын хувьд: амьтны сүү тул ууж болох мэт
  • ❌ Бодит байдалд: боломжгүй шахуу
  • 😂 Туршиж үзэх: бараг “mission impossible”

Халимны сүү тийм өтгөн байдаг нь зулзагыг усанд дулаацаж, хурдан өсөхөд нь туслах зориулалттай гэнэ. Байгаль хүртэл “premium nutrition” хийчихжээ

Дэлгэрэнгүй унших

Чөлөөт бүс

ChatGPT хэрхэн ажилладаг вэ

Огноо:

,

Хиймэл оюун ухаанд суурилсан ChatGPT нь хүний бичсэн асуулт, өгүүлбэрийг ойлгож, түүнд тохирсон хариу үүсгэдэг дэвшилтэт систем юм. Сүүлийн жилүүдэд ийм төрлийн чатботууд өргөн хэрэглээнд нэвтэрч, мэдээлэл авах, бичих, суралцах зэрэг олон үйлдлийг хөнгөвчилж байна.

ChatGPT-ийг ашиглахад хэрэглэгч асуулт эсвэл хүсэлтээ бичиж оруулснаар бүх процесс эхэлдэг. Энэ асуулт интернетээр дамжин серверт хүрч, тэнд асар их хэмжээний мэдээлэлд тулгуурласан хиймэл оюуны загвар ажиллаж эхэлнэ.

Энэхүү систем нь “хэлний загвар” гэж нэрлэгддэг технологид суурилдаг. Өөрөөр хэлбэл, үгс хоорондоо хэрхэн холбогддог, ямар дарааллаар хэрэглэгддэгийг өмнө нь сурсан өгөгдлөөрөө таамаглан, өгүүлбэрийн утгыг ойлгож эхэлдэг гэсэн үг юм.

Асуултын утгыг задлан шинжилсний дараа ChatGPT хамгийн тохиромжтой хариуг үүсгэхийн тулд үгсийг нэг нэгээр нь сонгон, өгүүлбэр болгон эмхэтгэдэг. Энэ процесс маш богино хугацаанд явагддаг тул хэрэглэгчид бодит цагийн мэт хурдан хариу авдаг.

Үүсгэсэн хариуг хэрэглэгчид буцаан харуулсны дараа харилцаа үргэлжилж болно. Хэрэглэгч дахин асуулт асуух бүрд систем шинэ нөхцөлд тохируулан хариултаа өөрчилж, илүү оновчтой болгохыг зорьдог.

Ийнхүү ChatGPT нь хүний хэлний хэв маягийг дуурайн, мэдээллийг боловсруулах замаар харилцан яриа өрнүүлдэг технологи бөгөөд өнөөдөр боловсрол, сэтгүүл зүй, бизнес зэрэг олон салбарт өргөн ашиглагдаж байна.

Дэлгэрэнгүй унших

Чөлөөт бүс

Нисдэг Цагаан ордон “Marine One”

Огноо:

,

Цагаан ордны зүлгэн дээр нам гүмхэн зогсох ногоон, цагаан өнгийн нисдэг тэрэг хөдөлж эхлэх мөчид Вашингтоны өдөр тутмын хэмнэл өөрчлөгдөнө. Салхинд хийсэх өвс, хамгаалалтын албаныхны хөдөлгөөн, холоос ажиглах хүмүүсийн харц, энэ бүхэн нэг зүйлийг илтгэнэ. АНУ-ын Төрийн тэргүүн нисэх гэж байна.

Энэ нисдэг тэрэгийг дэлхий нийт “Marine One” гэж нэрлэдэг. “Marine One” гэх нэршил нь нисдэг тэрэгний загвар бус, харин АНУ-ын Ерөнхийлөгч дотор нь зорчиж буй үед ашиглагддаг тусгай дуудлага юм. Ерөнхийлөгч байхгүй үед энэ нисдэг тэрэг энгийн цэргийн дуудлагаар нисдэг нь түүний онцлог.

Тус нислэгийг АНУ-ын Тэнгисийн явган цэргийн нисдэг тэрэгний нэгж гүйцэтгэдэг бөгөөд энэ нэгж нь төрийн тэргүүний аюулгүй тээвэрлэлтийг олон арван жилийн турш хариуцаж иржээ.

Ерөнхийлөгчийн нисдэг тэрэг анх 1957 онд ашиглагдаж эхэлсэн бөгөөд тухайн үеийн зорилго нь ойрын зайд хурдан хүрэх шинэ шийдэл байв. Түүнээс хойш технологи тасралтгүй хөгжиж, өнөөгийн “Marine One” нь өндөр түвшний хамгаалалт, холбооны систем бүхий нисдэг цогц төхөөрөмж болж өөрчлөгджээ.

Одоогоор Ерөнхийлөгчийг тээвэрлэхэд хэд хэдэн төрлийн нисдэг тэрэг ашиглагддаг. Үүнд олон арван жилийн турш ашиглагдсан загварууд болон шинэ үеийн загварууд багтдаг бөгөөд хамгийн сүүлийн үеийнх нь илүү том, илүү дэвшилтэт системтэй болсон.

“Marine One”-ы нэг онцлог нь багтаамж. Ерөнхийлөгчөөс гадна ойролцоогоор 10–14 хүн зорчих боломжтой бөгөөд энэ нь зөвлөхүүд, хамгаалалтын ажилтнуудыг хамтад нь тээвэрлэх боломж олгодог.

Дотор орчин нь нислэгийн үеэр ч төрийн ажлыг тасалдуулахгүй байх нөхцөл бүрдүүлсэн. Дуу чимээ багасгасан, шифрлэгдсэн холбооны системтэй тул Ерөнхийлөгч агаарт байхдаа ч шийдвэр гаргах, харилцах боломжтой.

Аюулгүй байдлын хувьд “Marine One” нь цэвэр хамгаалалтын зориулалттай. Нислэг бүрийн үеэр хэд хэдэн ижил нисдэг тэрэг хамт хөөрч, аль нь Ерөнхийлөгчийг тээж буйг нууцлах тактик хэрэглэдэг.
Мөн пуужингийн довтолгооноос хамгаалах хуурмаг систем, электрон саатуулах төхөөрөмж зэрэг хамгаалалтын шийдлүүд суурилуулсан.

Сонирхолтой нь, энэ нисдэг тэрэг дангаараа нисэхгүй. Ерөнхийлөгч хаашаа ч явсан тусгай нисэх онгоцоор тээвэрлэгдэн очиж, тухайн бүсэд бэлэн байдалд байршуулдаг.

Ерөнхийлөгч ихэвчлэн ойрын зайд, цаг хугацаа чухал үед “Marine One”-ыг ашигладаг. Цагаан ордноос нисэх буудал, албан уулзалт руу шууд хүрэх боломж нь түүний хамгийн том давуу тал.

Ийнхүү “Marine One” нь энгийн нисдэг тэрэг биш. Төрийн тэргүүний аюулгүй байдал, холбоо, удирдлагыг нэг дор нэгтгэсэн нисдэг систем—өөрөөр хэлбэл, агаарт хөөрсөн ч төрийн ажиллагааг зогсоодоггүй “нисдэг Цагаан ордон” юм.

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
Хэн юу хэлэв...1 цаг 14 минут

АНУ: Эмийн үнийн бууралтын мэдэгдэл маргаан дагуулж байна

Чөлөөт бүс2 цаг 18 минут

Муур өндрөөс бүрэн аюулгүй унаж чаддаг уу?

Чөлөөт бүс2 цаг 34 минут

Халимны сүү ууж болох уу?

Дэлхий нийтээр..2026/05/04

АНУ, Ираны хэлэлцээ гацаж, Хормузын хоолойн асуудал хурц хэвээр байн...

Үйл явдал2026/05/04

АНУ: Ам.долларын ханш суларч, үнийн өсөлтөд нөлөөлөв

Үйл явдал2026/05/04

Х.Нямбаатар: Монгол Улсад 43 жил хүлээсэн Дулааны тавдугаар цахилгаа...

Үйл явдал2026/05/04

Спирит Эйрлайнс компани дампуурлаа зарлав

Дэлхий нийтээр..2026/05/04

Олборлолт нэмэгдсэн ч Хормузын нөхцөл байдал нефтийн зах зээлд нөлөө...

Дэлхий нийтээр..2026/04/30

Ираны риалын ханш түүхэн доод түвшинд хүрч, эдийн засгийн дарамт нэ...

Чөлөөт бүс2026/04/30

ChatGPT хэрхэн ажилладаг вэ

Хэн юу хэлэв...2026/04/30

АНУ-ын Төв банкны удирдлагын шилжилт маргаан дагуулж байна

Дэлхий нийтээр..2026/04/30

АНУ: Ираны эсрэг дайн 25 тэрбум ам.долларын өртөгтэй болсон...

Үйл явдал2026/04/30

Чернобылийн атомын цахилгаан станцад гарсан ослын 40 жилийн ой энэ о...

Тод зураг2026/04/29

“Улаанбаатар марафон-2026” олон улсын гүйлтийн бүртгэлийг тавдуг...

Чөлөөт бүс2026/04/29

Нисдэг Цагаан ордон “Marine One”

Үйл явдал2026/04/29

АНЭУ-ын шийдвэр нефтийн зах зээлийг хөдөлгөлөө

Үйл явдал2026/04/29

Суданд өлсгөлөнгийн улмаас олон мянган өрх дүрвэхэд хүрч байна

Хэн юу хэлэв...2026/04/29

АНУ болон Латин Америкийн орнууд Хятадыг Панамтай холбоотой эдийн за...

Үйл явдал2026/04/29

АНУ 250 жилийн ойгоор Трампын зурагтай тусгай паспорт гаргана

Дэлхий нийтээр..2026/04/29

Элон Маск OpenAI-гийн шүүх хуралд мэдүүлэг өглөө

Дэлхий нийтээр..2026/04/29

АНУ, Израилийн цохилтын улмаас Иранд мянга мянган хүн амиа алджээ

Үйл явдал2026/04/28

“Эль Хардинеро” хочит картелийн толгойлогчийг шуудуунд нуугдаж б...

Дэлхий нийтээр..2026/04/28

Путин Ираны Гадаад хэргийн сайдтай уулзаж, энх тайвныг дэмжихээ илэр...

Үйл явдал2026/04/28

Баруун бүс эрчим хүчээр

Үйл явдал2026/04/28

ӨНӨӨДӨР: Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн дэлхийн өдөр

Хэн юу хэлэв...2026/04/28

Трамп Ирантай хэлэлцээ хийхэд бэлэн байгаа ч "бөмбөг Ираны талд" гэд...

Үйл явдал2026/04/28

Шар шороон шуурганы эсрэг Азийн орнууд хүчээ нэгтгэж эхэллээ

Үйл явдал2026/04/27

Японд ойн түймрийн улмаас 3 мянга гаруй хүнийг нүүлгэн шилжүүлжээ

Үйл явдал2026/04/27

Сэжигтэн этгээдийн зорилго, сэдэл тодорхойгүй хэвээр байна

Хэн юу хэлэв...2026/04/27

АНУ: Трамп ба эрчим хүчний салбар дахь авлигын өртөг

Санал болгох