Үйл явдал
Баруун бүсийн хөгжлийг түүчээлэх “Морьтой Аравт”-ыг иргэд багаар нь дэмжихээ илэрхийллээ
УИХ-ын 2024 оны сонгуулийн II тойрогт МАН-аас нэр дэвшигч “Морьтой аравт” багийн сурталчилгаа Баруун бүсийн Увс, Ховд, Говь-Алтай, Завхан аймагт үргэлжилж байна.
Баруун бүсийн хөгжлийн төлөө МАН-ын Ерөнхий нарийн бичгийн дарга, Монгол Улсын сайд, ЗГХЭГ-ын дарга Дашзэгвийн Амарбаясгалангаар ахлуулсан “Морьтой аравт” багт УИХ-ын гишүүн, Засгийн газрын гишүүн, Зам, Тээврийн хөгжлийн сайд Сандагийн Бямбацогт, УИХ-ын гишүүн, Засгийн газрын гишүүн, Эдийн засаг, Хөгжлийн сайд Чимэдийн Хүрэлбаатар, УИХ-ын гишүүн, Засгийн газрын гишүүн, Эрчим хүчний сайд Баттогтохын Чойжилсүрэн, УИХ-ын гишүүн, Боловсрол, Соёл, Шинжлэх ухаан, Спортын Байнгын хорооны дарга Балжиннямын Баярсайхан, Ховд аймгийн Засаг дарга, Баруун бүсийн зөвлөлийн дарга Энхбатын Болормаа, УИХ-ын гишүүн, Эдийн засгийн Байнгын хорооны дарга Цэдэндамбын Цэрэнпунцаг, Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн Хөдөө аж ахуй, Хөдөөгийн хөгжил хариуцсан зөвлөх Загджавын Мэндсайхан, Эрүүл мэндийн дэд сайд Сэрээжавын Энхболд, ЗГХЭГ-ын даргын зөвлөх, санхүү-эдийн засагч, эрх зүйч Батжаргалын Заяабал нар нэр дэвшээд байгаа билээ.
“Бүсийн хөгжлийг Бид түүчээлнэ...” уриатайгаар бүс нутгийнхаа хөгжлийн төлөө зорилго, итгэл нэгдсэн “Морьтой аравт” баг сонгуулийн сурталчилгаагаа энэ сарын 11-нээс 15-ны өдрүүдэд Говь-Алтай, Увс, Ховд, Завхан аймгийн 16 сумын иргэд сонгогчидтой уулзаж, МАН-ын мөрийн хөтөлбөрийг танилцуулан, бүс нутгийн онцлог, судалгаанд тулгуурлан боловсруулсан Бүсчилсэн хөгжлийн бодлогоо хүргэн ажиллалаа.
Түүнчлэн “Морьтой аравт” багт Монгол Улсын Засгийн газрын дөрвөн гишүүн, хоёр УИХ-ын Байнгын хорооны дарга нэр дэвшиж байгаагийн хувьд өнгөрсөн дөрвөн жилд хийж, хэрэгжүүлсэн ажлуудаа тайлагнаж, иргэдтэй нээлттэй санал солилцсон юм.
Иргэд МАН-ын мөрийн хөтөлбөрт туссан “Шинэ хоршоо” хөдөлгөөн, түүхий эдийн нөөцөд тулгуурлан Говь-Алтай аймагт байгуулах шохойны үйлдвэр, баруун бүсийн хэрэгцээг хангах гурил, тэжээлийн үйлдвэр, Их нуурууд, Отгонтэнгэр хайрханд тулгуурласан аялал жуулчлалын бүс байгуулах, сэргээгдэх эрчим хүч дулааны цахилгааны станц, Ховд, Увс аймгийн нисэх буудлыг өргөтгөх, автозамын бүтээн байгуулалт зэрэг орон нутгийн хөгжлийг хурдасгаж, эдийн засгийн эргэлтийг нэмэгдүүлэн, иргэдийн амьжиргааг сайжруулах бодлого зорилтыг бодитой үйл хэрэг болгож, үр дүнд хүргэхийн тулд “Морьтой Аравт”-ыг багаар нь дэмжихээ илэрхийлж байв.
Завхан аймгийн Их-Уул сумын иргэд арьс, ширээр угалзтай Монгол гутал, гөлөм хийж, хонины ноосоо боловсруулан хивс нэхэж, жижиг, дунд үйлдвэрлэлийг аймаг, орон нутагтаа хөгжүүлж байна. Тэд орон нутгийн хөгжлийг дэмжих хамгийн чухал ажил бол зам, дэд бүтэц, эрчим хүч, үйлдвэржилт, ажлын байр, малчин өрхийн орлогыг тогтворжуулах хөтөлбөрүүд хэрэгжүүлэх хэрэгтэй байгааг онцлоод МАН-ын мөрийн хөтөлбөрт эдгээр асуудлуудыг цогцоор нь шийдэж бүсийн хөгжлийг нэн тэргүүнд тавьж, хэрэгжүүлж чадах давуу тал “Морьтой аравт” багт байна гэдгийг иргэд онцолж, талархаж байгаагаа уулзалтын үеэр илэрхийлсэн юм.
Баруун бүс нь Улаанбаатар хотоос 2000 орчим км алслагдсан учраас зарим төрлийн эрүүл мэндийн тусламж, үйлчилгээг авахын тулд ихээхэн зардал, цаг хугацаа үрэгддэг. Тиймээс төвлөрлийг сааруулах бодлогын хүрээнд Ховд аймагт эмнэлэг, эмчилгээний төрлийг нэмэгдүүлж, Эмийн нөөцийн агуулах байгуулахаар мөрийн хөтөлбөрт туссан нь оновчтой бодлого болж буйг иргэд онцолсон.
Харин Увс аймгийн Давст сумын иргэд сонгогчид малын буянаа аривжуулж аж ахуй эрхлэх боломжийг бүрдүүлж буй “Шинэ хоршоо” хөдөлгөөнийг санаачлан хэрэгжүүлж эхэлсэн нь үр дүнгээ өгч, үргэлжлүүлэх хэрэгтэйг дурдсан бол Увс аймгийн Наранбулаг сумынхан аж үйлдвэрийн парк олноор байгуулж, малын гаралтай түүхий эдийг боловсруулан дэлхийн зах зээлд гаргах “Цагаан алт” хөтөлбөрийг дэмжин хүлээн авч байна.
Түүнчлэн малчдын залгамж халаа, орон нутгийн цахимжуулалт, дэд бүтэц, боловсролын салбарт баримтлах бодлогууд цаг үеэ олсон нэн шаардлагатай ажлууд болохыг тодотгон, энэ хүрээнд МАН-аас дэвшүүлсэн мөрийн хөтөлбөрт туссан нь дэмжих шалтгаан болж байгааг хэлсэн юм.
Малчид орлоготой, иргэд ажлын байртай, үйлдвэрүүд үр ашигтай байх баруун бүсийн хөгжлийн төлөө “Морьтой аравт”-аа дэмжих Ард түмний сонголт ялалт авчирна гэдэгт иргэд, сонгогчид итгэл дүүрэн байна.
Үйл явдал
Төвөдийн гамшиг мөсөн голын хагарал, хөрсний гулгалтын дараалсан үйл явцаас үүдсэн байна
Хятадын холбогдох байгууллагууд Төвөдийн Жирон боомт орчимд их хэмжээний хохирол учруулсан үер, хөрсний гулгалтын шалтгааны талаарх урьдчилсан дүгнэлтийг танилцуулжээ.
Хятадын Шинжлэх ухааны академийн Чэндугийн Уулын аюул, байгаль орчны хүрээлэнгийн судалгааны баг хиймэл дагуулын тандан судалгааны мэдээллийг газар дээрх ажиглалт, хээрийн судалгаатай тулган шинжилсэн байна.
Судлаачдын дүгнэлтээр наймдугаар сарын 26-ны Бээжингийн цагаар 10:52 орчимд Балбын нутагт, далайн түвшнээс 5200 метрийн өндөрт мөсөн голын хэсэг хагарч, их хэмжээний мөс, хад чулуулгийн нуранги үүсжээ.
Нуранги өндөр уулын энгэрээр маш хурдтай уруудахдаа хөрс, хад чулууг хаман, 4000 метр орчмын өндөрлөгөөс эхлэн том хэмжээний хөрсний гулгалт үүсгэсэн гэж үзсэн байна.
Улмаар мөс, хөрс, хад чулуу болон усны асар их масс уулын хөндийгөөр 22 км орчим уруудан, далайн түвшнээс 1800 метрийн өндөрт орших Хятадын Төвөдийн Жирон боомтод хүрчээ.
Гамшгийн улмаас Жирон орчмын 0.7 хавтгай дөрвөлжин километр орчим талбай өртөж, 27 барилга байгууламж болон тэдгээртэй холбоотой тоног төхөөрөмж бүрэн сүйдсэн гэж судалгааны баг мэдээлсэн байна.
Ийнхүү Хятадын эрдэмтэд наймдугаар сарын 26-нд болсон гамшгийг энгийн борооны үер бус, өндөр уулын мөсөн голын хагарал → мөс, хадны нуранги → хөрсний гулгалт → хүчтэй үер гэсэн дараалсан үйл явцын үр дагавар гэж дүгнэжээ.
Үйл явдал
Аюулт үзэгдэл, ослын 69 удаагийн дуудлагаар 13 иргэний амь насыг авран хамгааллаа
Дуудлагын дагуу төв, орон нутгийн Онцгой байдлын байгууллагын алба хаагчид үүрэг гүйцэтгэж, 13 иргэний амь насыг авран хамгаалж, утаажилтын бүсээс 21 иргэнийг гаргаж, тусламж үйлчилгээ үзүүллээ.
Нийт дуудлагын 52 нь обьектын гал түймэр, нэг нь ой, хээрийн түймэр, нэг нь үер, гурав нь биологийн гаралтай аюулт үзэгдэл, 12 нь хүний үйл ажиллагаатай холбоотой ослын дуудлага байна гэж Онгой байдлын ерөнхий газраас мэдээллээ.
Үйл явдал
Энэ өвөл нийслэлд 430 мянган тонн шахмал түлшийг 446 цэгээр борлуулна
Өвөлжилтийн бэлтгэл ажлын хүрээнд нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагч Б.Пүрэвдагва “Тавантолгой түлш” ХХК-ийн Зүүн үйлдвэрт ажиллаж, үйлдвэрлэлийн үйл ажиллагаа, шахмал түлшний нөөц бүрдүүлэлтийн явцын талаар холбогдох албаныхан мэдээлэл өглөө.
“Тавантолгой түлш” ХХК-ийн гүйцэтгэх захирал С.Даваасүрэн “Тавантолгой түлш” ХХК гурван цехийн хоёр шугамаар шахмал түлш үйлдвэрлэж байна. Анх гурван үйлдвэрийн 20 шугамаар бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж байсан бол 2024 оноос үйлдвэрлэлийн хүчин чадлыг 50 тонн/цаг болгон гурав дахин нэмэгдүүлж, шугамын тоог цөөрүүлэн бүтээмжийг сайжруулсан. “Тавантолгой түлш” ХХК түлшний үйлдвэрлэлийн гурав дахь үеийн шилжилтээ хийж, 2025-2026 оны халаалтын улиралд нийслэлийн айл өрхүүдийн хэрэглээнд хагас коксон түлш нийлүүлсэн. Өнөөдрийн байдлаар 38.3 мянган тонн түлшний нөөц бүрдүүлээд байна” гэв.
2026-2027 оны халаалтын улиралд 430 мянган тонн бүтээгдэхүүн борлуулахаар төлөвлөсөн. Тухайлбал, 300 мянга гаруй тонн хагас коксон түлш, 80 мянган тонн шахмал түлшийг 446 цэгээр борлуулахаар төлөвлөж байна. Харин аж ахуйн нэгжүүдэд 40 мянган тонн савласан мидлинг нийлүүлэх юм.
Нийслэлийн зүгээс галлагааны улирал эхлэхээс өмнө шахмал түлшний үйлдвэрлэл, түүхий эдийн татан авалт, нөөц бүрдүүлэлт болон борлуулалтын бэлтгэл ажлыг эрчимжүүлж, иргэдийн түлшний хэрэгцээг тасралтгүй хангахад онцгой анхаарч ажиллахаа илэрхийллээ.
Нийслэлийн Засаг дарга бөгөөд Улаанбаатар хотын Захирагч Б.Пүрэвдагва “Бидний гол зорилго бол нийслэлийн хүн амыг агаарын бохирдолгүй өвөлжүүлэх юм. Энэ зорилгын төлөө хотын даргын зүгээс та бүхнийг бүх талаар дэмжихийн зэрэгцээ ажлын шаардлагаа өндөр тавина. Түүнчлэн борлуулалтын цэгүүдийн бэлэн байдалд анхааран, “Хотула” аппликэйшн дэх бүртгэлийн давхардлыг арилгаж, системийг бүрэн ашиглах, угаар мэдрэгч төхөөрөмжийн хэрэглээ болон угаарын хийн хордлогоос урьдчилан сэргийлэх чиглэлээр Түлш хэрэглэгчдэд үйлчлэх төвтэй хамтран ажиллахыг холбогдох албаныханд үүрэг болгож байна” гэлээ.
Өнгөрсөн жил хагас коксон түлшийг хэрэглээнд нэвтрүүлснээр агаарын бохирдол өмнөх жилээс 30 орчим хувиар, 2018 онтой харьцуулахад 69.5 хувиар буурсан үзүүлэлт гарсан. Улаанбаатар хотод 170 мянган өрх шахмал түлш хэрэглэж байгаа бөгөөд энэ жилээс 5000 өрхийг хийн түлшний хэрэглээнд шилжүүлээд байгаа юм. Галлагааны улирал есдүгээр сард эхлэх бөгөөд 50-60 мянган тонн шахмал түлшний нөөц бүрдүүлсэн байх шаардлагатай.
