Бидэнтэй нэгдэх

Чөлөөт бүс

Их наадмын бэлтгэл

Огноо:

,

Сэтгүүлч:

Ердөө хагас сарын дараа гэхэд гахай жилийн төрийн наадамд барилдах бөхчүүд маань тус тусын бэлтгэлдээ гарцгаачихсан байна. Наадмын бэлтгэлийн мөрөөр мөшгивөл нэлээд сонин сайхан түүхүүд тодорно.

Бүтэн жилийн хөдөлмөр, цаашлаад энэ насных нь зорилгын үр шим ганц өдөр л гарах болохоор бэлдэж чармайхаас ч аргагүй. Бөхчүүд бэлтгэл хийх газраа ялаа шумуул багатай, алсхан зайтай горхитой, олны хөлөөс зайдуу, чимээ шуугиан багатай газрыг сонгосон байдаг. Энэ нь ч аргагүй биз. Өдөр бүр шоу цэнгээн болоод байдаг газар бэлтгэл биш болно. Сүүж уул, Бугын сангийн аж ахуй, Өндөр дов, Төр хурахын ам яг л ийм.  Бэлтгэлийн үеэр барих гам, дэглэмийг удирдаж байгаа багш нар голдуу удирдаж мөрдүүлнэ. Хоол унд ч чухал ач холбогдолтой.

Ер нь ч манай үндэсний бөхийн барилдаанд сургалт дасгалжуулалтын онолын үндэстэй зүйл ховор. Бусад их спортын бэлтгэлийн горим, өмнөх үеэс өвлөгдөж ирсэн уламжлал хоёроор гүйцэлдүүлдэг гэхэд болох байх. Тухайн жилийн цаг агаарын байдлаас болж бэлтгэлээ тааруулах чухал. Бороо ихтэй жил халтиргаа гулгаагаа бодож, нар ихтэй жил мөн л таарсан сайхан бэлтгэлийг хийнэ. Өнөө жил хүчитнүүд маань цэнгэлдэхийн шинэ зүлгэн дээр хүч үзэх бололтой. 

Хүн гэгч өөрийгөө танин мэдэж, нээх нь хамгийн чухал гэдэг. Амжилын үндэс ч энд нуугдаж байгаа байх. Түүн лүгээ бөх хүн наадмын бэлтгэлээ хийх өөр өөрийн арга барилтай байдаг. Зарим нь өдөр шөнөгүй уйгагүй их бэлтгэл хийж, сойлгоо тайруулдаг бол нөгөө хэсэг нь амарч, цөөн удаа огцом бэлтгэл хийж формдоо орох нь бий. Бүр Увсын Ө.Тулгаа заан, Л.Цэвээн начин нар наадмын бэлтгэл хийхгүй барилдвал илүү үр дүнтэй байдгаа ярьцгаасан нь бий. Гэхдээ ор хийхгүй гэж үгүй, тааруулж хийх тухай л ярьж байгаа хэрэг. Бэлтгэл их хийсэн бөх цуцаа бага, сэргэлт сайтай ч тэсрэлт мууддаг хэмээн тэд зөвлөнө. Их спортын өндөр ачаалалтай бэлтгэл авч байсан хүчитнүүд бол амарч байгаад улсын наадамд барилдчих нь бий.

Пунцагийн Сүхбат, Долгорсүрэнгийн Сумъяабазар нар чөлөөтийн үндсэн бэлтгэлээр төрийн наадамдаа барилдаж их шөвөгт шалгарч өөрсдийнх нь ид үеийг зарлуулсан заан цолондоо хүрцгээж байлаа. Улсын нэгэн дархан аварга "Бэлтгэл ханаж бяр тэгширсэн үед улсын наадмын шөвгийн бөхчүүд тодорхой байдаг юм. Баталгаатай 1-2 бөх, найдвартай 2, тодорхой 6 бөх л ялгарна даа. Наадам бол үндсэндээ эдний хооронд л болдог хэрэг" гэж дурссан нь учиртай үг болов уу. Хүчитнүүдийн наадмын бэлтгэл дээр алдаж онож явсан түүхийг дороос үзнэ үү. 

Данзандаржаагийн Сэрээтэр (1965 он)

Янз янзын араншин, хав сэрвүү барьцнаас барилддаг бөхчүүд нэг галд гарахад бэлтгэлийг нэн ашигтай болгодог. Адъяа заан өглөө эрт босож адуу малтай ноцолдох туйлаас дуртай. Эр хүн бахадмаар эрэмгий. Сосорбурам арслан ер сандарч тэвдэхгүй, дөлгөөн, хүний үгээр бөх. Эрдэнэ-Очир гуай яснаас бэлтгэл хийж эцэж цуцтал барилдах дургүй. Адъяа бид хоёр хоол цай голдуу бэлтгэнэ. Мөөеө аварга дөрвөөс тав хоног унтана. Хааяа өндийн сууж гуяа хэд алгадаад "Болоогүй байнаа" гээд эргээд хурхирна. Нэлээд уйдах төлөвтэй болоод ирэхэд аварга "За өнөөдрөөс бүгдээрээ бэлтгэлдээ гарна" гээд эхэлнэ дээ. Халуун, хүйтэн, бороо, шуургыг ер тооно гэж байхгүй.

Цаг агаарын ямар ч нөхцөлд таарахаар санасандаа хүрч биеэ бялдаржуулна. Жин үдийн халуунд бид хэдийг цувуулж хаях энүүхэнд. Наадам эхлэхээс яг гурав хоногийн өмнө газрын өөд уруу хар хурдаараа гүйж, үе мөчөө чангаруулна. Хорхог хуушууранд арван хурууны өндөгийг жигнэж халааж идэх маш дуртай. Хий хуйнд сайн, ядаргаа амархан арилгадаг юм гэнэ. Бэлтгэл нь ханаад ирэхийн цагт эрс өөр Мөнхбат болж хувирна. Бие нь зориуд тосолсон мэт хүрэнтээд мөн ч гоё харагдана даа. Тэр нэг удаа намайг удтал эргүүлж тойруулж харж шинжээд Дамдин аваргатай барилдах бол яагаа ч үгүй байна. Гэхдээ начин болчихоор байна шүү гэж билээ... Үнэхээр Д.Сэрээтэр тэр жилийн их баяр наадамд Б.Түвдэндорж аварга, Ж.Чойжилсүрэн арслан нарыг давж улсын начин цол хүртжээ.  

 Мядагийн Мөнгөн арслан (1984 он)

Төрийн наадмын өмнө Сонины амралтад гарчээ. Өглөө босоод уул хадаар гүйж өдөр наранд биеэ шараад усанд орно. Өнжөөд 15-20 барилдаан хийж бэлтгэлээ санасандаа хүртэл сайхан хийжээ. Түүнтэй улсын наадмын эхний өдөр тааралдсан аймгийн хурц арслан Н.Дашжамц “Чамд наадмын үзүүр түрүү байна шүү нүцгэн биеэ хүнд бүү харуул, дээлээ хурдан өмс, элдэв юм идэж гэдсээ өвтгөв. Хар мах гурилтай хоол л идээрэй” гэж хэлээд амжилт хүсэж гэнэ. Их баяр наадмын хоёр дахь өдөр М.Мөнгөн арслан Ч.Өвгөнхүү начин  Д.Баяраа заан  Х.Баянмөнх аварга Д.Хадбаатар аварга гээд луугар өрсөлдөгчдийг орхиж, Д.Цэрэнтогтох аваргатай үлдэж үзүүрлэжээ.

Наадамд үзүүрлэсний маргаашнаас л дараа жилийн наадамд дахин үзүүрлэх эсвэл түрүүлэх санаатай тусгай төлөвлөгөө гаргаад эрчимтэй бэлтгэж. Үзүүрлэсэн жилээ 85 удаа барилдаан хийсэн бол дараагийн жилд нь 120 удаагийн барилдаан хийв. 1985 оны наадмаар нэг давчихаад бөхийн хөлийн цэц Н.Дашжамц гуайн дэргэдүүр биеэ харуулах гэж албаар ойрхон гарсан ч тоосонгүй гэнэ. Тэр жил Б.Хадбаатар аваргад долоогийн даваанд тун амархан унажээ. Наадмаас хойш долоо хоногийн дараа авто тээвэрчдийн 60 жилийн ойн барилдаан дээр Н.Дашжамц М.Мөнгөн арсланд хандаж “За өнөөдөр чамд үзүүр түрүү байна шүү” гээд буцаад алхчихав.

Мань хүн ч дотроо дургүйхэн наадмаар тийм сайхан бэлтгэлтэй байхад юу ч хэлээгүй байж одоо бэлтгэл алдчихсан байхад гүйгээд байхдаа яадаг юм гэсэн шүү юм бодоод өнгөрч. Үнэхээр л өвгөний хэлснээр шөвгийн дөрөвт Х.Баянмөнх аваргыг шуудагдаж гуядаж хаяад Ишгэнд унаж үзүүрлэв. Хашир арслан Н.Дашжамц барилдааны дараа ирж үнсээд “Чи наадмаар хэт харлаад бэлтгэл чинь ихдээд цөмөрчихсөн байсан шүү. Харин чамайг тав давж чадахгүй бол уу гэж бодож байсан. Чи барилдааныхаа туршлага чадавхиар зургаа давчихсан шүү” гээд маг маг инээж байв. Наадмаар санааг чинь зовоочих байх гээд юм хэлээгүй юм. Саяны барилдаанд цөмрөө чинь гарсан харагдлаа хэмээсэн нь бий. Ингэхээр бэлтгэлийг их хийхдээ бус тааруулж хийхдээ чухал бололтой. Засгийн газрын мэдээ сонин

1983 оны улсын наадмаар өсөх идэр начин Ц.Улаанхүүд бас яг ийм зүйл тохиолдсон гэдэг. Улсын наадмын өмнө бүсийн тэмцээнд маш сайн хүч үзэж, өрсөлдөгчид гар хүрэнгүүт л үсрээд байх шиг санагдаж. Хотод ирээд тэмцээнд ортол бараг сүүлийн байранд шалгарчээ. Энэ байдлыг анзаарсан дархан аварга Д.Цэрэнтогтох түүнийг Баян-Уулын амралтад авч очиж, дэргэдээ байлгаж үндэсний бөхийн нэг ч бэлтгэл хийлгэлгүй цөмрөөг нь гартал амрааж барилдуулан улсын цолны өндөр босго алхуулжээ.

Дашдоржийн Цэрэнтогтох (1973 он)

Зарим нь бэлтгэлээ хэтрүүлж байхад, амраад сэргэчихдэг бөхчүүд бас байнаа. Д.Цэрэнтогтох аварга "Би начин болдог жилийнхээ хойтон бэлтгэлд гараад байтал, улсын арслан Ө.Эрдэнэ-Очир (тухайн үед заан цолтой байсан) гуай тээвэрт явж байгаад наадамд тулгуухан ирж, хоол зөөлгөж идээд хэвтээд байлаа. Би залуу юм болохоор арслангийн хоол ундыг зөөдөг байв. Гэтэл нэг өдөр арслан маань " Энэ жил ах нь хүүтэйгээ нэг барилдаж үзмээр санагдаад байна" гэх.  Би ч тоглож байгаа юм бодоод нэг их тоосонгүй. Тэгсэн тэр жилийн улсын наадмын тавын даваанд намайг амлаж аваад бярдсаар байгаад хаячихдаг. Бэлтгэл хийхгүй байсан нь учиртай юм билээ. Тэр үед Эрдэнэ-Очир гуай хот хоорондын тээврийн жолооч байсан болохоороо хэд хоног амарчихвал аяндаа л бяр хүч нь тэгшрээд явчихдаг байсан хэрэг. Ясны бяртай хүн л дээ. Тэр үед би өвгөн арсланг хаячих л юм бодож байлаа..." хэмээн Халхын хар аварга номондоо дурссан нь бий.

Дагвацэрэнгийн Хадбаатар (1974 он)

Миний хувьд онцгой жил байсан юм. Бяр орж байнаа. Бүх юм жижигхэн харагдаад л. Надаас өөр бяртай хүнгүй юм шиг бодогдоод л... Хандгайтын баазад наадмын бэлтгэл хийж байхдаа Мөнхбат багш бид хоёр бөөрөө нийлүүлэн унтдаг байв. Багш маань надад янз бүрийн мэх заана. Би сурсан юмгүй. Өглөө болгон цуг гүйж дасгал хийнэ. Хар модыг үндсээр нь булга татна. Ер миний бяр багтаж ядаад байгаа шинжтэй. Бодохноо нөгөө бяр гэдэг нь ороод байсан бололтой юм билээ. Би тэр үедээ мэдээгүй. 

Мөнхбат багш дандаа бөхийн оноолт хийж харагдана. Би тэр, энэнтэй таарна, би ингэж барилдана гэхчилэнгээр барилдааны тооцоо хийнэ. Нэг өдөр Мөөеө багш хуучнаараа тооцоо хийж үзээд ингэж хэлдэг юм байна. 

- Манай хүн (намайх хэлж байгаа хэрэг) гурвын даваанд уначихгүй бол үзүүр түрүүнд үлдэх нь байна гэлээ. Би Мөөеө багшийн энэ үгийг үнэндээ тоосонгүй... Д.Хадбаатар начин тус наадмын гурвын даваанд Жадамбын Одсүрэнг амлаж дүүгүүрдэх гээд тулгуур хөлөн дээрээ мордуулж унасан гэдэгээ. 

Бадмаанямбуугийн Бат-Эрдэнэ (1996 он)

Тэр жилийн хавар Германы Мюнхэнд Японы шигшээ багийн тамирчинтай барилдаж байтал миний зүүн хөл дээр тохоод баруун хөлийг нугалчихсан. Шагай мултарсан. Шагай мултрахаар шилбэний савх яс хугардаг юм билээ. Хүнд гэмтэл. Гурван сар бэлтгэл хийгээгүй. Биеийн тамирын өндөр ачаалалтай байдаг хүн чинь гэнэт зогсоочихоор хэвтэрийн хатгаа гэдэг юм тусна. Сайн эмч домчоор ч нэлээд явсан. Хоёр давхар ийм айхтар юм туулаад гурван сар гэртээ хэвтээд тэр жилийн их баяр наадамд барилдана гэсэн итгэл сулхан байв. Ц.Дамдин багшаас эхлээд өнөө жил өнжихөөс өөр аргагүй дээ л гэж зөвлөж байсан. Долоон сарын эхээр гавьяат Г.Эрдэнэбат хоёулаа Өмнөдэлгэр давхиж нутаг усныхантай уулзаж, уул хангайдаа гарлаа.

Нутгийнхаа Балдан бэрээвин хийдээр эргэл мөргөл хийчихээд ная гарсан өндөр настай зоч Туваанжав гуай дээр орлоо. Г.Эрдэнэбат маань тэсгэлгүй "Аварга маань өнөө жил хүнд бэртэл авсан, буурай минь нэг үзээд өгөөч. Өнөө жил улсын наадамд барилдвал яах вэ" гэдэг юм. Зээрийн дөрвөн шагай орхиод миний хүү алзахгүй өнөө жил түрүүлнэ... Долдугаар сарын 9-нд Сүүж дээрээ нэг очлоо. Галынхан маань бэлтгэл хийж байна. Зодог шуудгаа өмсөөд захаас нь аваад барилдаад байсан. Гайгүй ч даваад л байна. Тэгсэн манайхан ч аварга дийлдэхийн арга алга гээд л сэтгэлийн дэм урам өгч эхэллээ. 11-ний өглөө Цэнгэлдэхэд хувцсаа аваад очсон. Барилдаад байсан 12-ны орой Д.Мөнх-Эрдэнэтэйгээ үлдсэн дээ... Дархан аварга Б.Бат-Эрдэнэ энэ жилийн төрийн их баяр наадамд түрүүлснээр Ж.Мөнхбат, Д.Дамдин аваргуудын амжилттай зэрэгцэн ирж цааш дахин завсаргүй гурван удаа түрүүлж гайхамшигт амжилт тогтоосон юм.

Долгорсүрэнгийн Сумъяабазар (1996 он)

Тэр жил Атлантагийн олимпод оролцохоор чөлөөтийн өндөр бэлтгэлтэй байсан. Манай үеийнхнэээс 1994 онд Цэрэнпунцаг, Гантогтох, 1995 онд Өсөхбаяр улсын заан болчихсон, Сүхбат бид хоёр начин цолтой, араас нь нэхэж байсан үе. Би тэр наадмыг л алдаж болохгүй гэсэн бодолтой байсан. Тийм болохоор ямар нэгэн байдлаар бэртвэл хариуцлагаа өөрөө хүлээнэ гэж гарын үсэг зураад барилдсан. Бөхчүүд шиг наадмын бэлтгэлд гарч, наранд биеэ ээж, зодгондоо дасч чадаагүй. Олимпийн бэлтгэлээс долдугаар сарын 10-нд гэртээ харьж, маргааш нь зодог шуудгаа толины өмнө нэг өмсч үзчихээд л гарсан (инээв)... Тэр жил Д.Сумъяабазар начин хүчтэй заан Ц.Цэрэнпунцагаар долоо давж улсын заан цолонд хүрчээ. Д.Нанжид "Миний бүх амжилт чөлөөт бөхтэй холбоотой" ярилцлагаас

Агваансамдангийн Сүхбат (2000 он)

Сайхан бэлтгэлтэй байгаа жил байгаль цаг агаар хүртэл өгөөжтэй байх шиг санагддаг гэлцдэг. Дархан аварга А.Сүхбат "2000 онд аварга багш маань УИХ-ын сонгуульд өрсөлдөөд гал ахалж гарах зав гараагүй. Би Баян-Уулын амралтад гал ахалж гарсан юм. Намайг гурван удаа бэлтгэл хийхэд гурван удаа бороо орж, солонго татсан. Би яагаад ч юм наадмын бэлтгэлд гарахдаа шинэ гэр барьсан. Тэр жил байгаль дэлхий, бурхан тэнгэр ивээсэн сайхан наадам болж, би төрийн наадамд анх удаа түрүүлсэн. Бүх л юм цаанаасаа бүтсэн, сайхан бэлгэдэл ихтэй байсан. Д.Сумъяабазар, Г.Өсөхбаяр, Б.Гантогтох гэсэн гурван гол өрсөлдөгчөө давж, үеийнхнээсээ түрүүлж улсын арслан цол хүртсэн сайхан цаг мөч байсан" хэмээн нэгэн гайхалтай наадмаа дурсаж байлаа. Д.Нанжид "Дархан аваргын төлөө зүтгэх л байсан" ярилцлагаас

Шагдарын Зоригт (2001 он)

Тухайн үед би Алдарын тамирчин байсан. Үндэсний бөхөөр тууштай ч бэлтгэл хийж байсангүй л дээ. Шахаад байдаг багш байхгүй болоод ч тэр үү, тогтмол бэлтгэлийг хийдэггүй зөнгөрдүүхэн л байж. 2001 оны жүдо бөхийн улсын аварга шалгаруулах барилдаан нэг сард болох хуваарьтай байсан. Би хорь гаруй хоног бэлтгэл хийгээл орчихдог байлаа. Гэтэл тэр жил хойшиллоо. Тэмцээн гурван сард явагдах болж, формоо алдахгүйн тулд гурван сар бэлтгэл хийхгүй юу. Тэгээд л сайжирчихсан хэрэг (инээв).Тэр жилийн улсын наадмын бэлтгэлийг Харзтайд Балжаа аваргын галд Алдарынхантайгаа хийсэн. Одоогийн аварга Г.Эрхэмбаяр, хойтон жил нь начин болсон С.Даваасамбуу, Увсын Ц.Цэдэндамбаа арслан, Ц.Гэрэлт-Од начин нартай цуг бэлтгэл хийсэн. Хавар нь бэлтгэл сайн хийснийх ч юм уу, нөгөө хэдийгээ гаргаахгүй маягтай болчихсон байсан шүү... Ш.Зоригт тухайн жилийн наадамд тунаж начин цолонд хүрсэн билээ.

Энхтөгсийн Оюунболд (2013 он)

Наадмын бэлтгэл дундуур Сүүж ууланд очвол олон аймгийн гал гаран бужигнаж байж билээ. Аваргын галынхан кросонд гүйж аймгийн харцага Э.Нямаа, начин Б.Тайван, аймгийн арслан Э.Оюунболд нар сүүл мушгиж ирлээ. Томоохон гал ахалж байсан улсын начин Бүдээбазарын Адъяахүү "Энэ жил Э.Оюунболддоо л ихээхэн найдвар тавьж байна даа. Жинг нь хасаад хоолыг нь жаахан сойгоод байгаа. Ч.Бямбадорж заанаас өглөө асуусан чинь заан болохдоо 96 кг байсан гэж дуугарч байна. Их жингээр юу хийх вэ. Хэд хоногоос энэ зүүн уулын өөд уруу алхуулж үеийг нь чангаруулахад тэгээд л болоод явчихна даа... " Үнэхээр л арав гаруй хоногийн ард Энхтөгсийн Оюунболд шууд улсын наадамд зургаа давж хамгийн залуу харцага цолтон болж билээ.  

Морь бөхөд могой сайн гэх бөгөөд Ч.Батзориг заан болдог жилээ, Э.Батбаатар улсын харцага болдог жилээ наадмын бэлтгэл дээр могойтой таарч ихэд билэгшээснээ дурсдаг. 

Ж.Мөнхбат аварга "Намайг яагаад Сонгины амралтад жил бүр наадмын бэлтгэлээ хийдэг вэ гэж хүмүүс асуудаг. Учир ийм юм л даа. Сонгины амралтын агаарын даралт, салхи, темпертур нь төв цэнгэлдэхийнхтэй хачин адилхан шүү дээ. Тийм учраас л би энд байнга гардаг юм..." хэмээн хэлж байлаа. 

Монгол бөхийн дундаршгүй баян сангаас зөвхөн наадмын бэлтгэлийн талаар сонссон дуулсан ярихад л ийм юм. 

Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
Монгол Улсын Ерөнхийлөгчийн 2021 оны сонгуулийн санал хураалт дуусах хүртэл сайтын сэтгэгдэл бичих талбарыг түр хаасан тул хүлцэл өчье. TODOTGOL.MN сайтын редакц

Чөлөөт бүс

Синхуа тосгоны хөдөөг сэргээн хөгжүүлэх сургалтын бааз

Огноо:

,

Синхуа тосгоны хөдөөг сэргээн хөгжүүлэх сургалтын бааз нь ӨМӨЗО-ны Хянган аймгийн Залайд Хошууны Нунмөрөн шянгийн нутаг дэвсгэрт 200 хавтгай дөрвөлжин метр талбайг эзлэн байрладаг. Энэ баазыг Нунмөрөн шян 500 мянган юанийн хөрөнгө оруулалтаар 2021 оны аравдугаар сараас барьж, энэ оны зургадугаар сард ашиглалтад оруулжээ. 

Одоогийн байдлаар тус цех 24 ажилтантай. Ажилтны өдрийн дундаж орлого 60-120 юань. Цех нь оёдол, бургас нэхэх зэрэг гар урлалын үйлдвэрлэл явуулж байгаа бөгөөд гар урлалын 200 гаруй бүтээгдэхүүн урлаад байгаа юм. Цех бүрэн ажилласнаар орон нутгийн гар урлалын үйлдвэрлэл хөгжиж, ажлын байраар хангадсан иргэн бүр жилийн орлогоо 3000 юаниар нэмэгдүүлэх боломжтой юм. 

“Ирээдүйн төлөө хамтдаа – Хөдөөг сэргээн хөгжүүлэх үйлсэд анхаарлаа хандуулъя” сэдэв дор 8 сарын 26-нд нээлтээ хийсэн Хятад Монголын сэтгүүлчдийн хамтарсан сурвалжилга - 2022 үйл ажиллагаа ӨМӨЗО-ны Хянган аймгийн Залайд хошуунд үргэлжилж байна. 

Эх сурвалж:CCTV.com

Дэлгэрэнгүй унших

Чөлөөт бүс

Чыби: Шахмал цайг түшиглэн нутгийн иргэдийн орлогыг өсөн нэмэгдүүлж байна

Огноо:

,

Сүүлийн жилүүдэд Хубэй мужийн Чыби хот шахмал цайны аж ахуйг түлхүү хөгжүүлэх болов. Ингэснээр тариачид цайг тарьж, боловсруулж, борлуулж, улмаар орлогоо нэмэгдүүлэх буюу цайгаар дамжуулан иргэдийг хангалуун амьдралд хөтлөх томоохон аж ахуйн нэг болгожээ.

Чыби хотын Шиньдянь суурингийн Пүшөүшань тосгоны Хэетангийн гэр бүлийн САА-н Фань Мүжэнь энгийн үед тариагаа тарин, тахиагаа тэжээдэг. Харин ид ажлын үе болоход тэрбээр ойролцоох цайны хүрээлэнд очиж цай түүх, боловсруулах ажилд гар бие оролцож зохих орлого олдог аж. Тэрбээр цай түүвэл нэг жин нь 25 юань, боловсруулбал нэг цаг нь 30 юань, ингэснээр өдөрт 300 юань олох бөгөөд жилд бараг 50-60 мянган юанийн орлого олдог байна.

Тэдний гэр бүлийн САА-н бизнестээ нийт 500 мүү цайны хүрээлэнтэй, голдуу Чыби хотын шахмал цайны аж ахуйн нэгжид түүхий эд нийлүүлэх ба жилд 25 мянга гаруй кг-ийг нийлүүлэхэд байхуу болон ногоон цайны түүхий эд тус бүр 500 гаруй кг хүрдэг. Чыби хотын Шиньдянь суурингийн Пүшөүшань тосгоны Хэетангийн гэр бүлийн САА-н удирдлага Гэ Шюньян “Манай САА бол төвлөрүүлэн тарих ба үйлдвэрлэлийг уялдуулж ирсэн. Жилд бараг 30 тариачин өрхийг дайчилж оролцуулдаг ба хүн бүрийн орлого 30-40 мянган юаньд хүрсэн гэлээ. Шиньдянь суурин бол Чыбигийн шахмал цайны түүхий эд үйлдвэрлэх голлох газрын нэг. Сүүлийн жилүүдэд Шиньдянь суурин “Компани+бааз+тариачин өрх” хөгжлийн загварыг хэрэгжүүлэх хүрээндээ эко органик цайны хүрээлэнг байгуулах ажлыг эрчимжүүлж, цайны аж ахуйгаар тосгоны иргэдийг хөрөнгөжүүлэхэд анхаарч иржээ.

Чыби хотын Шиньдянь суурингийн дарга, намын хорооны дарга Шюй Юелүн “Нийт суурингийн хэмжээнд 16 мянган мүү цайны хүрээлэнгийн талбайтай, 6 цайны аж ахуйн нэгжтэй, жилийн үйлдвэрлэлийн өртөг 80 сая юань. Одоогоор нийт сууринд цай түүх, боловсруулах, борлуулах ажилд оролцож байгаа хүний тоо 300 шахам, хүн бүрийн жилийн дундаж орлого 50 мянган юаньд хүрсэн” гэв. Чыбигийн эртний суурин Янлөүдүн бол Хятадын шахмал цайны нутаг ба түүхэндээ эндхийн шахмал цай Европ Ази тивд борлогдож байв. Чыби хот нь эртний суурин Янлөүдүнг засан сэлбэж хамгаалах ажлыг эрчимжүүлж, Жүөэр группийг урилгаар авчирч, Янлөүдүнг дэлхийн цайны нэгдүгээр зэрэглэлийн эртний суурин болгожээ. Тухайн газрын захиргаа хөнгөлөлттэй бодлого явуулж, нутагтаа ирэх хүсэлтэй олон хүнийг буцаан ирүүлж бизнес эрхлүүлснээс эртний сууринд амьжиргаагаар бялхах болов. Хуан Кай гэх 1990 оноос хойш төрсөн залуу Жэжян мужид модон сийлбэр хийж байснаа эртний суурин Янлөүдүнгийн тэлэн хөгжиж байгаа байдлыг хараад нутагтаа буцаж ирж, эртний гудамжинд цайны дэлгүүр ажиллуулсан байна. Тэрбээр “Хүний хөл татруу цагаар гар урлалаа хийж, жуулчин олноор ирэхээр тэднийг хүлээн авч, орон нутгийн онцлогт бүтээгдэхүүн болох Чыбигийн шахмал цайгаа борлуулдаг.

Сүүлийн жилүүдэд жуулчдын тоо өдрөөс өдөрт нэмэгдэж, борлуулалт ч сайжирсан. Борлуулалтын хэмжээ жилийн 200-300 мянган юаньд хүрсэн” хэмээн ярив. Янлөүдүнгийн Мин, Чин улсын үеийн эртний гудамжинд төлөвлөлт хийсний үр дүнд Чыбигийн шахмал цайнаас гадна Шяньнин болон Чыбигийн бэлэг дурсгал, хулсан эдлэл, гар урлалын бүтээгдэхүүн, уламжлалт хоол хүнс зэрэг төрөл бүрийн аж ахуй эрхлэх дэлгүүр 100 гаруйд хүрчээ. Энэ жилийн 11 дүгээр сард эртний суурин Янлөүдүнд ирсэн жуулчин давхардсан тоогоор 1 саяыг давжээ.

Жүөэрийн Чыбигийн соёл аялал жуулчлалын хөрөнгө оруулалтын ХХК-ийн менежер Хуан Шяожэнь “Жүөэр групп уг гудамжийг засан сэлбэж хамгаалсаны ачаар одоогийн байдлаар 100 дэлгүүр ажиллах болжээ. Нийт 300 гаруй бизнес эрхлэгчийг урьж ажиллуулсан. Одоо ажил эрхэлж байгаа иргэдийн тоо 1000 гаруй болов. Сүүлийн жилүүдэд Чыби хот үйлдвэрлэл хөгжих боломжийг бүрдүүлсэнээр 10 тэрбум юанийн үйлдвэрлэлийг цогцлоож, мянган оны брэндтэй болж, түмэн газрын цайны замын гэрэл гялбааг цацруулах болжээ. Ийнхүү цайны аж ахуйн хөгжлийг тасралтгүй нэмэгдүүлсэнээр 35 мянган ажил эрхлэгчийг дайчилж, 5000 гаруй өрхийн орлогыг нэмэгдүүлэн, нэг шахмал цайгаар тухайн газрын иргэдийг баяжуулж чадлаа.

Чыби: Нийт иргэдийн үйлдвэрлэж буй цайг нэгэн шахмал хос эргэлтэд оруулжээ

Өнө удаан түүхтэй Чыбигийн шахмал цай нь тариалангийн өвөрмөц аж ахуй юм. Өнгөрсөн хугацаанд Чыбигийн шахмал цайг голдуу хил хязгаар нутгаар борлуулдаг байсан тул хэрэглэгчдийн тоо хязгаарлагдмал байв. Сүүлийн жилүүдэд иргэд эрүүл мэнддээ санаа тавих болсон нь цай ундааны эрэлтийг нэмэгдүүлжээ. Чыби хот цагийн аяст тохируулан дотоод гадаадын зах зээлийг сайтар ашиглан брэндийн сурталчилгаагаа явуулж, борлуулалтаа түргэтгэн шахмал цайгаа хос эргэлтэд оруулах болов. Хубэй мужийн Жаоличяо цайны үйлдвэрийн бүтээгдэхүүн үзэсгэлэнгийн зааланд Аж ахуйн нэгжийн удирдлага Жинь Ли сурвалжлагчид Шанхайн импортын барааны экспогийн хугацаанд дэлгэн үзүүлсэн шинэ бүтээгдэхүүнээ танилцуулсан юм. Хубэй мужийн цайны аж ахуйн группын Ерөнхий захирал, Хубэй мужийн Жаоличяо цайны үйлдвэрийн удирдлага Жинь Ли “Энэхүү бэлгийн цай нь Шанхайн танхимд дэлгэн үзүүлэхэд тохиромжтой бүтээгдэхүүн юм.

Хэрэглэгчид энэхүү цайны сайн талыг хэзээнээсээ мэднэ. Шахмал цайг амсах явцад бид уг цайны боловсруулах технологийг биечлэн танилцуулдаг” гэлээ. “Манай цайны үйлдвэр 1949 онд байгуулагдсан Эхэндээ хил хязгаар нутагт цайгаа үйлдвэрлэж байхдаа Өвөр монголын зах зээлд эзлэх хэмжээ 80 гаруй хувьд хүрч байв. Сүүлийн жилүүдэд Жаоличяо цайны үйлдвэр бүтээгдэхүүндээ инновац шингээж, олон төрөлт өвөрмөц бүтээгдэхүүн үйлдвэрлэж, дотоодын зах зээлээ тэлсэн. Чыбигийн шахмал цайтай танилцах танхимд /Шанхай/ Жаоличяо цайны үйлдвэр нарийн төлөвлөж, 20 гаруй төрлийн бүтээгдэхүүнтэйгээр үзэсгэлэнд оролцсон. 2015 оноос эхлэн дотоод дахь зах зээлээ идэвхтэй өргөтгөж, хамгийн анх 10 хувьтай байсан бол 2020 онд бидний үйлдвэрлэлийн харьцаа дотоодын борлуулалтын зах зээлийн 50 хувийг эзэлсэн” гэж Жинь Ли ярилаа. Иргэдийн үйлдвэрлэж буй цай ундааны үйлдвэрийг хөгжүүлэх тал дээр Засгийн газар ч багагүй хүчин зүтгэл гаргасан байна.

Чыбигийн шахмал цайны брэндийг нийтэд таниулахын тулд Чыби хотын захиргаа олон жил дараалан шахмал цайны үзэсгэлэн худалдааг зохион байгуулж, эдийн засгийн эргэлтийг нь бэхжүүлжээ. Цайны аж ахуйн хөгжлийг тэлэхийн тулд Чыби хот цайг албан байгууллага, супермаркет, хороолол, сургууль, ресторан, зочид буудал, аж ахуйн нэгжид борлуулах арга хэмжээг өргөнөөр хэрэгжүүлсэн байна. Энэ жилээс эхэлж Чыби хот цайгаа Дэлхийн эрүүл мэндийн экспо-3, Сычуаний цайны арван дөрөвдүгээр экспо, Хятадын олон улсын цайны соёлын экспо зэрэг төрөл бүрийн экспод оролцуулж сурталчилжээ. Үүний зэрэгцээ Хятадын томоохон хотуудад Чыбигийн шахмал цай борлуулах төв болон салбар цэгүүдийг байгуулсан аж. Аравдугаар сарын 10-нд Чыбигийн цайны аж ахуйг хөгжүүлэх группийн Үхан дахь гурван суурин цай борлуулах таван төвийг нэг дор нээжээ.

Энэ нь мянган хотод түмэн дэлгүүр ажиллуулах гараагаа эхлүүлж, нэн олон Үханьчүүдэд Чыбигийн шахмал цайг амсуулах гэсэн хэрэг болно. Үхань хотын иргэн Ван овогт “Чыбигийн шахмал цай таргыг бууруулж, бие дэх өөх тосыг хөөдөг. Хэд хэдэн удаа уусны дараагаар цайны амт маш их таалагдсан болохоор бид Чыбигийн шахмал цайг байнга уухаар болсон” хэмээн ярьж байна. Тодруулбал, ирэх жилийн эцэс гэхэд Чыбигийн цайны аж ахуйг хөгжүүлэх групп нь Хятадын томоохон хот, шяниудад шахмал цайны 1000 дэлгүүр ажиллуулах болно. Чыбигийн цайны аж ахуйг хөгжүүлэх группын Зах зээлийн хэлтсийн удирдлага Лү Шючинь “Засгийн газраас хэрэгжүүлж буй бодлого, үйл ажиллагаанд түшиглэж, бид шахмал цайны брэнд болон соёлыг улам түлхүү хөгжүүлнэ.

Өнөө жилээс эхлэн Хятадын мянган хотод түмэн дэлгүүр ажиллуулна” гэлээ. Дотоодын эрэлт хэрэгцээг нэмэгдүүлэхийн зэрэгцээ Чыби хот Хятадын “Бүс ба зам” хөтөлбөрийг түшиглэн цайны аж ахуйн нэгжийн үйл ажиллагааг гадны зах зээлд гаргах ажлыг хэрэгжүүлж байна. Өнөөг хүртэл Чыби нь “Бүс ба зам” дагуух улс орнуудад 100 гаруй Чыбигийн шахмал цайтай биечлэн танилцах гарцыг нээсэн. Хятад-Оросын түмэн газрын цайны замыг дэлхийн өвд бүртгүүлэх арга хэмжээг зохион байгуулж, ОХУ, Франц, Швейцарь зэрэг улсад олон нийтэд брэндээ танилцуулан, 20 гаруй оронтой хамтын ажиллагаа өрнүүлж буй.
Дэлгэрэнгүй унших

Чөлөөт бүс

Залайд хошуу: Будааны тариалалт, загас үржүүлгийн хосолсон хэлбэрээс өндөр ашиг хүртэж байна

Огноо:

,

Сүүлийн жилүүдэд Хянган аймгийн Залайд хошуу цагаан будаа тариалсан усандаа загас, хавч тэжээн үржүүлж “Нэг усанд хоёр үйлдвэрлэл, хос ашиг" загварыг хэрэгжүүлсэн байна.

Ингэснээр нутгийн иргэд өндөр ашигтай ажиллах болжээ. Залайд хошууны Нун мөрөн шянгийн уугуул Шань Чунь-И нь цагаан будааны томоохон тариалагч юм. Тэрээр цагаан будаа-загасны хосолсон аж ахуйн загвартай танилцаж, тариалангийн талбайгаа додомдож, шалгалт өгч тэнцсэний дараа 2800 кг жараахайг үнэ төлбөргүй хүлээн авчээ.

Шань Чунь-И: "Манайхан 75 га талбайтай. Засгийн газраас нэг га-д 37.5 кг байхаар тооцож жараахайг үнэ төлбөргүйгээр өгсөн" гэв. Цагаан будааны тариалахын хамт загас үржүүлэхээс гадна хавчийг ч сүүлийн жилүүдэд үржүүлж эхэлсэн байна. 2022 онд тус хошуу нь 40 хоршоо, өрх, томоохон тариаланчдыг дэмжин 5400 га талбай бүхий цагаан будаа, загасны аж ахуйг цогцоор нь хөгжүүлж, шинэ аж ахуйн нэгжүүдийг эрчимтэй хөгжүүлсэнээр Хятад даяар алдартай Хянган цагаан будааны чанар, үр нөлөөг тогтворжуулах, иргэдийн орлогыг нэмэгдүүлэх, ногоон үр ашгийг өсгөх, чанар стандартыг сайжруулах, байгаль орчныг хамгаалахад идэвхтэй үүрэг гүйцэтгэж байна. Цагаан будаа, загасны хосолсон энэхүү аж ахуй нь үр тарианы ургацыг тогтворжуулах, загасны аж ахуйг дэмжих, үр ашгийг нь нэмэгдүүлэх, байгаль экологийн орчныг сайжруулах зэрэг чиг үүрэг бүхий орчин үеийн эко дугуй хэлбэрийн ХАА-н хөгжлийн шинэ хэлбэр юм. Мөн Залайд хошууны Үндэсний орчин үеийн ХАА-н аж үйлдвэрийн паркт уг хошууны Газар тариалан, мал аж ахуй, шинжлэх ухаан технологийн албаны Усан технологи үйлчилгээний төвийн хамт олон орон нутгийн засаг захиргааны тусламжтайгаар 300 кг хавчийг цагаан будааны үзүүлэнгийн талбайд тавьж үржүүлэн орлогожих болжээ.

Синхуа тосгоны хөдөөг сэргээн хөгжүүлэх сургалтын бааз

200 хавтгай дөрвөлжин метр талбай бүхий Нунмөрөн шянгийн Синхуа тосгоны хөдөөг сэргээн хөгжүүлэх сургалтын баазыг 2021 оны аравдугаар сараас барьж эхэлсэн. Таван зуун мянган юанийн хөрөнгө оруулалтыг хийснээр 2022 оны зургадугаар сард албан ёсоор ашиглалтад оруулсан. Одоогийн байдлаар тус цех 24 ажилчинтай бөгөөд нэг хүний өдрийн дундаж орлого 60-120 юань аж. Өнөөдрийг хүртэл тус цехийн 14 ажилчин 200 гаруй жижиг гар урлалыг хийж байна.

Ядуурлаас ангижруулахад чиглэсэн жижиг цехүүд нь ажлын байрыг олноор бий болгох томоохон шатлал болжээ

Залайд хошууны Нунмөрөн суурингийн Синхуа тосгоны ядуурлаас ангижруулах цех рүү ороход оёдлын машины чимээ сонсогдож, ажилчид нь баяр хөөртэй ажиллаж байв. Жилийн хугацаатай бэлтгэл ажлын дараа буюу энэ оны 6 дугаар сард Синхуа тосгоны ядуурлаас ангижруулах энэхүү цех албан ёсоор ашиглалтад орсон. Синхуа тосгон бол хошууны захиргаа, намын хорооноос гол анхаарал хандуулж буй хөдөө тосгоныг сэргээн хөгжүүлэх аж үйлдвэрийн үлгэр жишээ тосгон юм.

Уг үйлдвэрлэлийг эхлүүлсэнээр тосгоны оршин суугчдын бие даасан байдал нэмэгдэж ядуурлаас ангижрин, шинэ хэлбэрийн хөдөө тосгоныг төлөвшүүлэхэд өөрсдийн хувь нэмрээ оруулсан байна. Одоогийн байдлаар оёдол, бургас нэхэх зэрэг гар урлалын үйлдвэрлэлийн хөгжлийн хэтийн төлөв ихээхэн ирээдүйтэй харагдаж байгаа юм. Төсөл хэрэгжсэнээр орон нутгийн гар урлалын үйлдвэрлэл хөгжиж, иргэдийг ажлын байраар хангасан бөгөөд 30 хүн үр шимийг нь хүртэж, нэг хүн жилд 3000 юаниар орлогоо нэмэгдүүлэх юм. Синхуа тосгоны намын үүрийн Нарийн бичгийн дарга Дин Яньшю "Ядуурлаас ангижруулах, хөдөөг сэргэн хөгжүүлэх загварын уялдаа холбоог сайжруулахын тулд зарим хөнгөлөлттэй нөхцөлийг цаг тухайд нь Засгийн газрын бодлогын түвшинд дэвшүүлж, аж ахуйн нэгжүүдээс захиалга авч, тосгоны иргэдэд тулгамдаж буй бодит бэрхшээлийг шийдвэрлэх болно" гэв.
 


Дэлгэрэнгүй унших
сурталчилгаа
Өнөөдөр2022/09/30

Цэргийн дүйцүүлэх албаны тусгай үүргийн бэлтгэл шатны сургалтыг зохи...

Тод мэдээ2022/09/30

“Тавантолгой-Зүүнбаян” чиглэлийн төмөр замд гарсан ослын...

Тод мэдээ2022/09/30

Нийслэлийн хөгжлийн 2023 оны төлөвлөгөөний төслийг баталлаа

Тод мэдээ2022/09/30

Хөшгийн хөндийн бүтээн байгуулалтын үндэсний хорооны анхдугаар хурал...

Тод мэдээ2022/09/30

Монгол Улсын 2023 оны төсвийн төслийг өргөн барилаа

Өнөөдөр2022/09/30

Цэцэрлэгийн цахим бүртгэлийн II шатанд 11078 хүүхэд хамрагджээ

Өнөөдөр2022/09/30

Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулбал эд, мал арвидна

Тод мэдээ10 цаг 4 минут

Өвөр Монголын соёлын өдрүүд нээлтээ хийлээ

Тод мэдээ20 цаг 25 минут

Соёлын салбарт хийгдэж байгаа хөрөнгө оруулалтын ажлын явцтай танилц...

Тод мэдээ20 цаг 28 минут

Монгол Улсын 2023 оны төсвийн төслийг УИХ-д өргөн барина

Тод мэдээ20 цаг 33 минут

Улаанбаатар хотын автозамын түгжрэлийг бууруулах чиглэлээр дараах ар...

Тод мэдээ20 цаг 53 минут

Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Дархан-Уул аймагт ажиллалаа

Санал болгох