Чөлөөт бүс
Үндэсний их баяр наадмын хөтөлбөр
Тулгар төрийн 2228, Их Монгол Улсын 813, Ардын хувьсгалын 98 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадмын хөтөлбөр
|
Цаг |
Үйл ажиллагаа |
Байршил |
|
7 дугаар сарын 06. Бямба гараг |
||
|
09.00-19.00 |
Урианхай сурын харваа |
Сурын талбайд |
|
7 дугаар сарын 07. Ням гараг |
||
|
09.00-18.00 |
Буриад сурын харваа |
Сурын талбайд |
|
7 дугаар сарын 08. Даваа гараг |
||
|
09.00-19.00 |
Өсвөр үе, балчир насны хүүхдийн харваа |
Сурын талбайд |
|
14.00-16.00 |
“Монгол хүүхдүүд” урлагийн их наадмын нэгдсэн тоглолт |
Нийслэлийн соёлын төв өргөөнд |
|
7 дугаар сарын 09. Мягмар гараг |
||
|
09.00-19.00 |
Өсвөр үе, балчир насны хүүхдийн харваа |
Сурын талбайд |
|
7 дугаар сарын 10. Лхагва гараг |
||
|
08.00-11.00 |
Хязаалан насны морьдын уралдаан |
Хүй долоон худагт |
|
08.00-22.00 |
Шагайн харвааны хэсгийн тоглолт |
Шагайн асарт |
|
08.30-14.30 |
Үндэсний сурын хана харвааны эхэн өрөг |
Сурын талбайд |
|
10.00-11.00 |
Төрийн далбааны өдөрт зориулсан Хүндэтгэлийн ажиллагаа, цэргийн ёслолын жагсаал |
Жанжин Д.Сүхбаатарын талбайд |
|
10.00-18.00 |
Монголын сайхан орон шилдэг бүтээлийн үзэсгэлэн |
Монголын урчуудын эвлэлийн хорооны үзэсгэлэнгийн байр |
|
13.00-13.30 |
Жанжин Д.Сүхбаатарын хөшөөнд цэцэг өргөх, Их эзэн Чингис хааны хөшөөнд хүндэтгэл үзүүлэх ёслол |
Жанжин Д.Сүхбаатарын талбайд |
|
14.00 -18.00 |
Дээлтэй Монгол наадам |
Жанжин Д.Сүхбаатарын талбайд |
|
14.00-16.30 |
Шүдлэн насны морьдын уралдаан |
Хүй долоон худагт |
|
14.30-20.30 |
Үндэсний сурын хана харвааны дунд өрөг |
Сурын талбайд |
|
15.00 ; 18.00 |
Төрийн хүндэтгэлийн концерт |
Нийслэлийн Соёлын төвөргөө |
|
20.00 |
Монгол Улсын Төрийн туг цэнгүүлэх ёслол |
ЖанжинД.Сүхбаатарын талбайд |
|
7 дугаар сарын 11. Пүрэв гараг |
||
|
08.00-11.30 |
Азарганы уралдаан |
Хүй долоон худагт |
|
08.00-11.00 |
Шагайн харвааны хэсгийн тоглолт |
Шагайн асарт |
|
09.00-17.00 |
“Хөхүүрийн айраг” наадам |
Хүй долоон худагт |
|
09.30 |
Монгол Улсын Төрийн тугийг Төрийн ордноос Төв цэнгэлдэх хүрээлэн рүү залах ёслол |
|
|
11.00 |
Тулгар төрийн 2228, Их Монгол Улсын 813, Ардын хувьсгалын 98 жилийн ой, Үндэсний Их Баяр наадмынажиллагааг Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулга нээж, Төрийн туганд хүндэтгэл үзүүлнэ. |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
11.10 |
Үндэсний их баяр наадмын нээлтийн арга хэмжээ / тусгай хөтөлбөрөөр/ |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
11.40-12.40 |
Шагайн харвааны нээлт |
Шагайн асарт |
|
13.00-22.00 |
Шагайн харвааны хэсгийн тоглолт |
Шагайн асарт |
|
13.00-17.00 |
Хүчит бөхийн барилдааны нэгийн даваа |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
13.00-16.00 |
Өсвөрийн бөхийн барилдааны нэгийн даваа |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
13.30-14.00 |
Төрийн өндөрлөгүүд сум тавих уламжлалт ёслол, Үндэсний сурын нэгдсэн үзүүлэх харваа |
Сурын талбайд |
|
14.00 |
Хүй долоо худгийн наадмын нээлтийн ажиллагаа /тусгай хөтөлбөрөөр/ |
Хүй долоон худагт |
|
14.00-17.00 |
Их насны морьдын уралдаан |
Хүй долоон худагт |
|
14.30-17.30 |
Үндэсний их сурын хана харвааны адаг өрөг |
Сурын талбайд |
|
14.00-14.30 |
Төрийн гурван өндөрлөг шагайн асарт ирж харваа үзэх сум тавих |
Шагайн асарт |
|
16.20-18.00 |
Өсвөрийн бөхийн барилдааны хоёрын даваа |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
17.10-20.00 |
Хүчит бөхийн барилдааны хоёрын даваа |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
17.30-21.30 |
Үндэсний их сурын хасаа харвааны эхэн өрөг |
Сурын талбайд |
|
21.00 |
Улаанбаатарын үдэш “Эх орноо хамтдаа дуулъя” цэнгүүн |
Жанжин Д.Сүхбаатарын талбайд |
|
23.00 |
Баяр наадмын ёслолын буудлага |
Жанжин Д.Сүхбаатарын талбайд, Баянхошуу, Маахуур толгой, Дамбадаржаа |
|
7 дугаарсарын 12. Баасан гараг |
||
|
07.00-10.30 |
Соёолон насны морьдын уралдаан |
Хүй долоон худагт |
|
07.00-12.00 |
Үндэсний сурын хасаа харвааны дунд өрөг |
Сурын талбайд |
|
08.00-11.00 |
Шагайн харвааны хагас шигшээ тоглолт |
Шагайн асарт |
|
09.00-11.00 |
Хүчит бөхийн барилдааны гурвын даваа |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
10.00-11.00 |
Өсвөрийн бөхийн барилдааны гурвын даваа |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
09.00-17.00 |
“Хөхүүрийн айраг” наадам |
Хүй долоон худагт |
|
10.30-12.30 |
Дааганы уралдаан |
Хүй долоон худагт |
|
11.20-12.40 |
Хүчит бөхийн барилдааны дөрвийн даваа |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
11.20-12.40 |
Өсвөрийн бөхийн барилдааны дөрвийн даваа |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
11.00-14.00 |
Шагайн харвааны үзүүр, түрүүний тоглолт |
Шагайн асарт |
|
12.00-14.00 |
Үндэсний сурын хасаа харвааны адаг өрөг |
Сурын талбайд |
|
14.00-15.30 |
Шагайн харвааны шөвгийн 8-д үлдсэн баг, харваачдад шагнал гардуулах |
Шагайн асарт |
|
14.00-14.30 |
Үндэсний сурын түрүү тодруулах шилдэг 16 харваачийн шигшээ харваа |
Сурын талбайд |
|
14.30-15.10 |
Хүчит бөхийн барилдааны тавын даваа |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
15.10-15.30 |
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулга Үндэсний сур, шагайн харваанд түрүүлсэн харваачдад шагнал гардуулна. Улсын цолны болзол хангасан сурын харваачдад цол олгож, үнэмлэх, энгэрийн тэмдэг гардуулна. |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
15.30-16.20 |
Хүчит бөхийн барилдааны зургаагийн даваа |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
15.20-16.00 |
Өсвөрийн бөхийн барилдааны тавын даваа |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
16.00-16.40 |
Түрүүлж айрагдсан морьдын цол дуудаж, шагнал гардуулна. Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулга хурдан морь унаач хүүхдүүдэд бэлэг гардуулна. |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
16.20-16.40 |
Өсвөрийн бөхийн барилдааны зургаагийн даваа |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
16.40-17.20 |
Хүчит бөхийн барилдааны долоогийн даваа |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
17.30-17.40 |
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулга “Улсын начин”, “Улсын харцага” цолны болзол хангасан бөхчүүдэд цол олгож, энгэрийн тэмдэг гардуулна. |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
17.40-18.40 |
Хүчит бөхийн барилдааны наймын даваа |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
18.30-19.00 |
Өсвөрийн бөхийн барилдааны долоогийн даваа |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
19.00-19.20 |
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулга “Улсын заан” цолны болзол хангасан бөхчүүдэд цол олгож, үнэмлэх, энгэрийн тэмдэг гардуулна. |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
19.20-19.50 |
Хүчит бөхийн барилдааны есийн даваа |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
19.50-20.00 |
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулга Үндэсний их баяр наадмын хүчит бөхийн барилдаанд түрүүлж, үзүүрлэсэн бөхчүүдэд цол олгож, үнэмлэх, энгэрийн тэмдэг, шагнал гардуулна. |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
20.00 |
Тулгар төрийн 2228, Их Монгол Улсын 813, Ардын хувьсгалын 98 жилийн ой, Үндэсний их баяр наадмын ажиллагааг Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Халтмаагийн Баттулга хаана. |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
20.10 |
Үндэсний их баяр наадмын хаалтын ажиллагаа, Монгол Улсын төрийн тугийг Төв цэнгэлдэх хүрээлэнгээс Төрийн ордон руу залах ёслол |
Төв цэнгэлдэх хүрээлэнд |
|
21.00 |
Улаанбаатарын үдэш “Эх орноо хамтдаа дуулъя” цэнгүүн |
Жанжин Д.Сүхбаатарын талбайд |
|
7 дугаарсарын 13. Бямба гараг |
||
|
07.00-09.30 |
Эрлийз дээд насны морьдын уралдаан |
Хүй долоон худагт |
|
09.00-14.00 |
Жороо морины тойргийн уралдаан |
|
|
10.30-12.30 |
Эрлийз дунд насны морьдын уралдаан |
|
|
13.00-13.10 |
Монгол Улсын Шадар сайд, Үндэсний их баяр наадмыг зохион байгуулах хорооны дарга Ө.Энхтүвшин уяачдын наадмыг нээнэ. |
|
|
13.10-13.30 |
Уяачдын наадмын нээлтэд зориулсан урлагийн тоглолт / тусгай хөтөлбөрөөр / |
|
|
13.30-14.20 |
Хүчит бөхийн барилдааны нэгийн даваа |
|
|
13.30-15.30 |
Эрлийз бага насны морьдын уралдаан |
|
|
14.20-14.30 |
Үндэсний их баяр наадамд түрүүлсэн, үзүүрлэсэн, шөвгөрсөн бөхчүүдэд бай шагнал, цолны чимэг хүртсэн бөхчүүдэд үнэмлэх гардуулна. |
|
|
14.30-15.20 |
Хүчит бөхийн барилдааны хоёрын даваа |
|
|
15.20-15.30 |
Урлагийн тоглолт |
|
|
15.30-16.30 |
Хүчит бөхийн барилдааны гурав, дөрвийн даваа |
|
|
16.30-16.40 |
Урлагийн тоглолт |
|
|
16.40-17.00 |
Хүчит бөхийн барилдааны тавын даваа |
|
|
17.00-17.30 |
Түрүүлж, айрагдсан морьдын цол дуудаж шагнал гардуулна. |
|
|
17.30-18.00 |
Хүчит бөхийн барилдааны зургаагийн даваа |
|
|
18.00-18.30 |
Хүчит бөхийн барилдааны долоогийн даваа |
|
|
18.30-.18.50 |
Хүчит бөхийн барилдаанд түрүүлсэн, үзүүрлэсэн, шөвгөрсөн бөхчүүдэд шагнал гардуулна. |
|
|
18.50-19.00 |
Батлан хамгаалах яамны Төрийн нарийн бичгийн дарга, Үндэсний их баяр наадмыг зохион байгуулах хорооны Хурдан морины салбар хорооны дарга, Бригадын генерал Х.Батбилэг Уяачдын наадмыг хаана. |
Чөлөөт бүс
ChatGPT хэрхэн ажилладаг вэ
Хиймэл оюун ухаанд суурилсан ChatGPT нь хүний бичсэн асуулт, өгүүлбэрийг ойлгож, түүнд тохирсон хариу үүсгэдэг дэвшилтэт систем юм. Сүүлийн жилүүдэд ийм төрлийн чатботууд өргөн хэрэглээнд нэвтэрч, мэдээлэл авах, бичих, суралцах зэрэг олон үйлдлийг хөнгөвчилж байна.
ChatGPT-ийг ашиглахад хэрэглэгч асуулт эсвэл хүсэлтээ бичиж оруулснаар бүх процесс эхэлдэг. Энэ асуулт интернетээр дамжин серверт хүрч, тэнд асар их хэмжээний мэдээлэлд тулгуурласан хиймэл оюуны загвар ажиллаж эхэлнэ.
Энэхүү систем нь “хэлний загвар” гэж нэрлэгддэг технологид суурилдаг. Өөрөөр хэлбэл, үгс хоорондоо хэрхэн холбогддог, ямар дарааллаар хэрэглэгддэгийг өмнө нь сурсан өгөгдлөөрөө таамаглан, өгүүлбэрийн утгыг ойлгож эхэлдэг гэсэн үг юм.
Асуултын утгыг задлан шинжилсний дараа ChatGPT хамгийн тохиромжтой хариуг үүсгэхийн тулд үгсийг нэг нэгээр нь сонгон, өгүүлбэр болгон эмхэтгэдэг. Энэ процесс маш богино хугацаанд явагддаг тул хэрэглэгчид бодит цагийн мэт хурдан хариу авдаг.
Үүсгэсэн хариуг хэрэглэгчид буцаан харуулсны дараа харилцаа үргэлжилж болно. Хэрэглэгч дахин асуулт асуух бүрд систем шинэ нөхцөлд тохируулан хариултаа өөрчилж, илүү оновчтой болгохыг зорьдог.
Ийнхүү ChatGPT нь хүний хэлний хэв маягийг дуурайн, мэдээллийг боловсруулах замаар харилцан яриа өрнүүлдэг технологи бөгөөд өнөөдөр боловсрол, сэтгүүл зүй, бизнес зэрэг олон салбарт өргөн ашиглагдаж байна.
Чөлөөт бүс
Нисдэг Цагаан ордон “Marine One”
Цагаан ордны зүлгэн дээр нам гүмхэн зогсох ногоон, цагаан өнгийн нисдэг тэрэг хөдөлж эхлэх мөчид Вашингтоны өдөр тутмын хэмнэл өөрчлөгдөнө. Салхинд хийсэх өвс, хамгаалалтын албаныхны хөдөлгөөн, холоос ажиглах хүмүүсийн харц, энэ бүхэн нэг зүйлийг илтгэнэ. АНУ-ын Төрийн тэргүүн нисэх гэж байна.
Энэ нисдэг тэрэгийг дэлхий нийт “Marine One” гэж нэрлэдэг. “Marine One” гэх нэршил нь нисдэг тэрэгний загвар бус, харин АНУ-ын Ерөнхийлөгч дотор нь зорчиж буй үед ашиглагддаг тусгай дуудлага юм. Ерөнхийлөгч байхгүй үед энэ нисдэг тэрэг энгийн цэргийн дуудлагаар нисдэг нь түүний онцлог.
Тус нислэгийг АНУ-ын Тэнгисийн явган цэргийн нисдэг тэрэгний нэгж гүйцэтгэдэг бөгөөд энэ нэгж нь төрийн тэргүүний аюулгүй тээвэрлэлтийг олон арван жилийн турш хариуцаж иржээ.
Ерөнхийлөгчийн нисдэг тэрэг анх 1957 онд ашиглагдаж эхэлсэн бөгөөд тухайн үеийн зорилго нь ойрын зайд хурдан хүрэх шинэ шийдэл байв. Түүнээс хойш технологи тасралтгүй хөгжиж, өнөөгийн “Marine One” нь өндөр түвшний хамгаалалт, холбооны систем бүхий нисдэг цогц төхөөрөмж болж өөрчлөгджээ.
Одоогоор Ерөнхийлөгчийг тээвэрлэхэд хэд хэдэн төрлийн нисдэг тэрэг ашиглагддаг. Үүнд олон арван жилийн турш ашиглагдсан загварууд болон шинэ үеийн загварууд багтдаг бөгөөд хамгийн сүүлийн үеийнх нь илүү том, илүү дэвшилтэт системтэй болсон.
“Marine One”-ы нэг онцлог нь багтаамж. Ерөнхийлөгчөөс гадна ойролцоогоор 10–14 хүн зорчих боломжтой бөгөөд энэ нь зөвлөхүүд, хамгаалалтын ажилтнуудыг хамтад нь тээвэрлэх боломж олгодог.
Дотор орчин нь нислэгийн үеэр ч төрийн ажлыг тасалдуулахгүй байх нөхцөл бүрдүүлсэн. Дуу чимээ багасгасан, шифрлэгдсэн холбооны системтэй тул Ерөнхийлөгч агаарт байхдаа ч шийдвэр гаргах, харилцах боломжтой.
Аюулгүй байдлын хувьд “Marine One” нь цэвэр хамгаалалтын зориулалттай. Нислэг бүрийн үеэр хэд хэдэн ижил нисдэг тэрэг хамт хөөрч, аль нь Ерөнхийлөгчийг тээж буйг нууцлах тактик хэрэглэдэг.
Мөн пуужингийн довтолгооноос хамгаалах хуурмаг систем, электрон саатуулах төхөөрөмж зэрэг хамгаалалтын шийдлүүд суурилуулсан.
Сонирхолтой нь, энэ нисдэг тэрэг дангаараа нисэхгүй. Ерөнхийлөгч хаашаа ч явсан тусгай нисэх онгоцоор тээвэрлэгдэн очиж, тухайн бүсэд бэлэн байдалд байршуулдаг.
Ерөнхийлөгч ихэвчлэн ойрын зайд, цаг хугацаа чухал үед “Marine One”-ыг ашигладаг. Цагаан ордноос нисэх буудал, албан уулзалт руу шууд хүрэх боломж нь түүний хамгийн том давуу тал.
Ийнхүү “Marine One” нь энгийн нисдэг тэрэг биш. Төрийн тэргүүний аюулгүй байдал, холбоо, удирдлагыг нэг дор нэгтгэсэн нисдэг систем—өөрөөр хэлбэл, агаарт хөөрсөн ч төрийн ажиллагааг зогсоодоггүй “нисдэг Цагаан ордон” юм.
Чөлөөт бүс
Өмнөд Хятадын тэнгисийг захирч асан Улаан далбаат флот
Арван есдүгээр зууны эхэн үед Өмнөд Хятадын тэнгисийг бараг бүхэлд нь хяналтдаа авч байсан Улаан далбаат флот хэмээх далайн дээрэмчдийн нэгдэл түүхэнд хамгийн хүчирхэгт тооцогддог байна. Тухайн үед энэ флотын хүч зарим улсын тэнгисийн цэргээс ч илүү байсан гэж судлаачид үздэг.
Улаан далбаат флот нь олон жижиг дээрэмчдийн бүлгүүд нэгдэн байгуулагдсан том холбоо байжээ. Тэдний мэдэлд хэдэн зуун хөлөг онгоц, хэдэн арван мянган далайн дээрэмчин байсан бөгөөд Өмнөд Хятадын тэнгисийн худалдааны замыг хянаж, худалдааны хөлөг онгоцноос татвар авч байв. Хятад, Вьетнам, Тайвань, Макао орчмын усан замыг тэдний зөвшөөрөлгүйгээр ашиглахад бэрх болсон байна.
Энэхүү флотын хамгийн онцлог нь эмэгтэй удирдагчтай байсан явдал юм. Чин Ши хэмээх эмэгтэй нөхрийнхөө нас барсны дараа флотыг удирдаж, бүх далайн дээрэмчдийн бүлгийг нэгтгэж чадсан байна. Тэрбээр маш хатуу дүрэм тогтоож, тушаал зөрчсөн, олз нууцалсан, сахилга бат алдагдуулсан тохиолдолд хатуу шийтгэл оногдуулдаг байжээ. Энэ нь флотын зохион байгуулалтыг сайжруулж, хүчийг нь улам нэмэгдүүлсэн гэж үздэг.
Хятадын эзэнт гүрэн болон бусад орны тэнгисийн хүчин Улаан далбаат флотыг дарахаар хэд хэдэн удаа оролдсон ч амжилт олоогүй байна. Эцэст нь Хятадын эрх баригчид тэдэнтэй хэлэлцээр хийж, өршөөл үзүүлэхээр тохиролцсон байдаг. Ингэснээр Улаан далбаат флотын удирдагч Чин Ши олз хөрөнгөө хадгалан тайван амьдралд шилжсэн нь түүхэнд ховор тохиолдолд тооцогддог.
Судлаачдын үзэж буйгаар Улаан далбаат флот нь далайн дээрэмчдийн түүхэнд хамгийн том, хамгийн зохион байгуулалттай хүч байсан бөгөөд тухайн үед Өмнөд Хятадын тэнгисийн худалдаа, тээврийн аюулгүй байдалд ихээхэн нөлөө үзүүлж байжээ.
-
Үйл явдал2023/11/08
Улаанбаатарт өдөртөө 14 хэм хүйтэн
-
Дэлхий нийтээр..2022/05/26
Мандалговь-Даланзадгад чиглэлийн 305,1 км автозамд засвар хийнэ
-
Үйл явдал2019/08/08
Засгийн газрын ээлжит хуралдаан болов
-
Дэлхий нийтээр..2025/09/12
Засгийн газар Mining AI санаачилга хэрэгжүүлэхээ хөрөнгө оруулагчдад зарлалаа