Хэн юу хэлэв...
П.Оюунцэцэг: Тусламж үйлчилгээний ачааллыг зохицуулах шаардлага байгаа
Сүүлийн өдрүүдэд эмнэлэгт хандсан иргэд 13А маягттай холбоотой бухимдлаа нийгмийн сүлжээгээр илэрхийлж, тусламж үйлчилгээ авахад хүндрэлтэй боллоо гэсэн шүүмжлэл их гарч байгаа тул энэ асуудлаар ЭМЯ-ны Бодлого төлөвлөлтийн газрын дарга П.Оюунцэцэгтэй ярилцлаа.
-13А маягттай холбоотой асуудлаар иргэд төдийгүй эмч нар ч янз бүрийн байр суурь илэрхийлж байна. 13А маягт авч эмнэлэгт хандах нь цоо шинэ зүйл биш биз дээ?
-Эмнэлэг хооронд өвчтөн шилжүүлэх тогтолцооны баримтыг бид 13А маягт гэж нэрлээд байгаа юм. Энэ нь шинэ юм биш. Манай улс өрхийн эрүүл мэндийн тогтолцоонд шилжсэнээс хойш буюу 2000 оноос энэ журам үйлчилж байна.
Иргэн анхан шатны тусламж үйлчилгээ үзүүлж байгаа эрүүл мэндийн байгууллага өрхийн ЭМТ-өөс яаралтай тусламж үйлчилгээг авч, тэнд үзүүлэх боломжгүй бусад үйлчилгээг дараагийн шатлалын эмнэлгүүдээс авахаар зохицуулагдсан. Энэ журмын дагуу өрхөөс дүүргийн нэгдсэн эмнэлэг, гуравдахь шатлалын буюу төрөлжсөн мэргэшлийн эмнэлгүүд рүү өвчтөн илгээхдээ 13А маягтыг ашигладаг.
Олон улсад эрүүл мэндийн анхан шатны тусламж үйлчилгээг бэхжүүлэх бодлого буюу хүнийг өвдөхөөс нь өмнө урьдчилан сэргийлж, өвчнийг эрт илрүүлж, оношилж, эдгээе гэх болсон. Гэтэл манайд хүмүүс эмнэлгийн тусламж үйлчилгээ авахдаа эмнэлэгт хэвтэхийг илүүд үздэг, ийм сонирхол давамгайлдаг. Манай эрүүл мэндийн салбарт ч өнгөрсөн зуун жилийн турш өвдсөн хойно нь тусламж үзүүлэх хандлага өндөр байсныг өөрчлөх эрүүл амьдрах, эрт илрүүлэх тал дээр анхан шатны тусламж үйлчилгээг бэхжүүлэх шаардлага гарч байгаа. Үүнд нийцүүлэх, хоёрдахь, гуравдахь шатлалын эмнэлэгт үүсээд байгаа тусламж үйлчилгээний ачааллыг анхан шат руу хуваарилах зорилгоор 13А маягтыг шаардаж байгаа юм.
-Энэ маягтгүйгээр тусламж үйлчилгээ үзүүлдэг байж болохгүй юу. Цахимжуулсны давуу тал гэж байна уу?
-Төрөлжсөн мэргэшлийн эмнэлгүүд рүү 13А маягтгүй шууд хандахад нарийн мэргэжлийн тусламж үйлчилгээ шаардлагатай иргэд хүлээгдэх, чирэгдэх асуудал гарч байгаа. Гуравдугаар шатлалын эмнэлэгт ирэх шаардлагагүй иргэд ихэнх цагийг нь аваад, эмч нар ч нарийн мэргэжлийн тусламж үйлчилгээ гэхээсээ анхан шатанд үзээд оношлоод эмчлэх боломжтой хүмүүстэй ажиллах асуудал гарч байгаа учраас 13А маягт буюу эмнэлэгт өвчтөн шилжүүлэх тогтолцоог ашиглаж байна.
Өмнө нь энэ маягтыг цаасан хэлбэрээр авдаг байсныг цахимжуулснаар өрхийн эмнэлэг иргэндээ үзүүлэх тусламж үйлчилгээг өгч чадаж байна уу, өвчтөнөө зөв оношилж төрөлжсөн мэргэшлийн эмнэлэг болон хоёрдахь шатлал руу илгээж байна уу гэдэг нь цахим хяналтад орж байгаа юм.
Иргэд гуравдугаар шатлалын эмнэлэг дээр очоод 13А хэрэгтэй гэхээр өрхийн эмнэлэг рүүгээ яриад цахимаар 13А маягт явуул гэж нэхдэг. Гэтэл өрхийн ЭМТ анхан шатны тусламж үйлчилгээ үзүүлэх биш 13А маягтыг дамжуулах төдий байгууллага байж болохгүй биз дээ.
-Иргэд өрхийн эмнэлэгт үзүүлж, оношлуулах боломж байгаа юу. Хоёр, гуравдугаар шатлалын эмнэлэгт хандахаас өөр арга алга хэмээн бухимдаж байна шүү дээ?
-Өрхийн эрүүл мэндийн тогтолцоог бэхжүүлэх чадавхижуулахад анхаарч байгаа. Өрхийн ЭМТ-үүдийг иргэдэд тусламж үйлчилгээ үзүүлэхэд шаардлагатай тоног төхөөрөмж, шинжилгээ, түргэвчилсэн оношлуураар хангадаг. Тиймээс цусны ерөнхий шинжилгээ, шээсний шинжилгээ, зарим төрлийн түргэвчилсэн оношлуураар илрүүлэх боломжтой өвчлөлийг өрхийн ЭМТ-дөө хийлгэх боломжтой. Өрхөд хийх боломжгүйг нь хоёрдугаар шатлалын эмнэлэгт хийнэ. Харин компьютер томограф, MRI, биохими, эрдсийн ч гэдэг юм уу илүү нарийн шинжилгээг гуравдахь шатлалын эмнэлэгт хийж байгаа.
-Өрхийн эмнэлэг анхан шатны тусламж үйлчилгээгээ үзүүлж чадаж байгаа юу, эсвэл иргэдийг хоёр, гуравдугаар шатлал руу илгээх л үүрэг гүйцэтгэж байна уу гэдгийг хянах боломжтой юу?
-Бид өвчтөн шилжүүлэх тогтолцоон дээр анализ хийж үзсэн. Иргэдэд үзүүлж байгаа тусламж үйлчилгээний 40 гаруй хувь нь төрөлжсөн нарийн мэргэжлийн эмнэлэгт, 20 хүрэхгүй хувь нь анхан шатанд, үлдэх хувь нь аймаг, дүүргийн нэгдсэн эмнэлэгт хамаарч байна.
Эрүүл мэндийн тусламж үйлчилгээний гурвалжин гэж байдаг. Бусад улс орнуудад энэ гурвалжингийн суурь, хамгийн өргөн хэсэг нь анхан шатны тусламж үйлчилгээнд хамаардаг байхад манайд эсрэгээрээ гуравдугаар шатлалын тусламж үйлчилгээ илүү зонхилж доошоо харсан гурвалжин хэлбэртэй харагддаг.
Ганцхан жишээ авъя. Өрхийн эмнэлэг жирэмсэн эмэгтэйг хяналтдаа авах, шаардлагатай тусламж үйлчилгээг үзүүлэх үүрэгтэй. Тухайн жирэмсэн эмэгтэй ямар нэг байдлаар хавсарсан өвчтэй, эрсдэлтэй байгаа тохиолдолд аймаг, дүүрэг дээрээ хянуулна. Бүр их эрсдэлтэй тохиолдолд төрөлжсөн мэргэжлийн эмнэлэг рүү илгээх ёстой юм. Иймээс өрхийн эмнэлэг илүү гэр бүл, иргэд рүү чиглэсэн үйл ажиллагаа явуулах шаардлагатай юм.
Манай салбар чанар, үр дүнд суурилсан гүйцэтгэлийн санхүүжилтийн тогтолцоондоо тодорхой шинэчлэлтүүдийг хийж байна. Өвчтөнд үйлчилгээ үзүүлсэн л бол санхүүжилтээ авдаг тогтолцооноос татгалзаж, өвчтөн тухайн байгууллагаас авах ёстой чанартай тусламж үйлчилгээгээ авч чадсан уу гэдэг дээр санхүүжилт олгож эхэлсэн. Санхүүжилтийн энэ механизм анхан шатны тусламж үйлчилгээнд бүрдээд эхлэхээр өрхийн эмнэлэг иргэнээ үзэлгүйгээр шууд шилжүүлээд байх боломжгүйгээс гадна гуравдахь шатлалын эмнэлэгт хэт их ачаалал үүсгэж нөгөө талдаа иргэд хүлээгдэж байна уу гэдгийг цахимд оруулснаар хянаж эхэлсэн. Одоо мэдээллийн технологийн чадавхийг сайжруулах, программ хангамжийг нэмэгдүүлэх шаардлагатай байна.
-Өмнө нь иргэд өрх рүү залгаж цаг аваад, гуравдугаар шатлалын эмнэлэг дээр зургаа авахуулаад, нарийн мэргэжлийн эмчээр үзлэгээ хийлгэчихдэг байсан. Одоо заавал өрхийн эмнэлэг рүүгээ яв гэж байна хэмээн бухимдаж байна. Ямар оношилгоо, эмчилгээ дээр 13А шаардахаар нэмж тусгасан бэ?
-Өвчтөн шилжүүлэх журам дээр яаралтай тусламж, хавсарсан өвчтэй жирэмсэн эмэгтэйчүүд, нарийн мэргэжлийн тусламж үйлчилгээ үзүүлэх шаардлагатай тохиолдолд 13А маягт шаардахгүй.
Өрхийн эмнэлгээр дамжуулаад байгаа нь өрх дээрээ үзүүлээд, оношлуулаад, эмчилгээгээ аваад, өдрийн эмчилгээнд хамрагдаад явах боломжтой байхад гуравдахь шатлалын эмнэлэгт очиж үзлэг шинжилгээ хийлгэнэ гэх нь эргээд хэрэгцээ шаардлагатай өвчтөнүүдийг хүлээлгэж ачаалал үүсгэж байгаа учраас зохицуулж байна.
-Чих хамар хоолойн тасагт үзүүлэхэд нүдний эмчид хандаж, зураг авахуулах шаардлагатай болоход дахин 13А маягт авчрахыг шаардаж байна гэсэн байсан. Ийм зүйл байгаа юу?
-Энэ тохиолдолд мэдээлэл дутуугаас үүдсэн ташаа ойлголт байна. Нэгэнт 13а шаардахгүй өвчин дээр дахиад нүдний эмчид үзүүлэхээр тухайн эмнэлгээс тусламж үйлчилгээ авч байгаа тохиолдолд 13А шаардахгүй. Үзлэг эхлээд тухайн эмч иргэнд үзүүлэх тусламж үйлчилгээгээ тодорхойлохын тулд өөр төрлийн үзлэгийг хийх хэрэгтэй байгаа учраас ямар нэг бичиг шаардахгүй.
Бидний зүгээс өвчтөн шилжүүлэх журмыг боловсронгуй болгох явцад анхаарах хэрэгцээ шаардлага гарч байна. ӨЭМТ дээр ямар өвчлөл хамрагдах ёстой, өвчний оношоор гаргаж өгөх зэрэг олон байдлаар сайжруулна гэж үзэж байна.
Хэн юу хэлэв...
Онлайн тоглоом хаагдвал хэрэглэгчийн эрх яах вэ
Онлайн видео тоглоомын ертөнцөд хэрэглэгчийн эрхтэй холбоотой маргаан улам хурцдаж байна. Учир нь зарим тоглоомын компани серверээ хааснаар хэрэглэгчдийн худалдаж авсан тоглоом цаашид тоглох боломжгүй болдог аж.
Америкийн ютүбер Росс Скоттын 2024 онд эхлүүлсэн “Stop Killing Games” буюу “Тоглоомуудыг устгахаа зогсооё” нэртэй хэрэглэгчийн эрхийн хөдөлгөөн энэ асуудлыг олон улсын түвшинд гаргаж иржээ.
Тус хөдөлгөөн нэгдүгээр сард Европын Комисст 1.3 сая орчим гарын үсэг бүхий өргөдөл хүргүүлсэн бөгөөд үүний дагуу дөрөвдүгээр сард Европын Парламентын нээлттэй сонсгол болсон байна. Одоо уг асуудал Европын холбооны шийдвэрийг хүлээж байна.
Энэ хөдөлгөөн Францын Ubisoft компани онлайн горимд суурилсан “The Crew” уралдааны тоглоомын серверийг 2024 онд хаахаа зарласны дараа эрчимжжээ. Тус тоглоом нийт 12 сая гаруй тоглогч татсан ч сервер хаагдсанаар тоглоом үндсэндээ ашиглах боломжгүй болсон байна.
Ubisoft компани серверийн дэд бүтэц болон лицензийн хязгаарлалттай холбоотойгоор ийм шийдвэр гаргасан гэж тайлбарласан. Харин тоглогчдын зүгээс асуудал нь дэмжлэг зогссонд бус, худалдаж авсан тоглоомдоо бүрэн нэвтрэх боломжоо алдсанд байна гэж үзэж байгаа юм.
Росс Скотт “бүх хувилбар нь идэвхгүй болж, дэлхий дээр хэн ч тухайн тоглоомыг ажиллуулах боломжгүй болох”-ыг тоглоомыг “устгаж” байгаатай зүйрлэжээ. Түүний хэлснээр, компаниуд заавал серверээ үүрд ажиллуулах албагүй ч тоглоомоо хаахдаа хэрэглэгчид цаашид ашиглах боломж үлдээх ёстой.
Тоглоомын салбарын компаниуд энэ байр суурийг эсэргүүцэж байна. Европын томоохон тоглоом хэвлэгчдийг төлөөлдөг Video Games Europe байгууллага онлайн үйлчилгээ эдийн засгийн хувьд үр ашиггүй болсон тохиолдолд сервер хаах боломж компаниудад байх ёстой гэж мэдэгджээ. Мөн ийм шаардлага нь онлайн тоглоом хөгжүүлэх өртгийг нэмэгдүүлж болзошгүй гэж анхааруулсан байна.
Харин “Stop Killing Games” хөдөлгөөнийхөн компаниудыг серверээ үргэлжлүүлэн ажиллуулахыг шаардаагүй гэдгээ онцолж байна. Тэдний хувьд тоглоомын “ашиглалтын төгсгөлийн төлөвлөгөө” буюу сервер хаагдсаны дараа офлайн горимоор тоглох боломжтой болгох, эсвэл хэрэглэгчид өөрсдөө ажиллуулах программ хангамж гаргаж өгөх зэрэг шийдэл хэрэгтэй гэж үзэж байгаа юм.
Сүүлийн жилүүдэд онлайн хамааралтай “live-service” төрлийн тоглоомууд нэмэгдсэнээр энэ асуудал улам анхаарал татах болжээ. Зарим тоглоом хэдхэн долоо хоногийн дараа хаагдах тохиолдол ч гарсан байна. Жишээлбэл, Sony компанийн “Concord” тоглоом 2024 онд гарснаасаа хойш хоёр долоо хоног хүрэхгүй хугацаанд хаагдсан ч хэрэглэгчдэд төлбөрийг нь буцаан олгожээ.
Одоогоор Европын Комисс “Stop Killing Games” хөдөлгөөний ирүүлсэн өргөдөлд долоодугаар сарын 27-ны дотор хариу өгөх ёстой. Мөн Францын хэрэглэгчийн эрхийн байгууллага Ubisoft компанийн эсрэг шүүхэд хандсан бол Их Британид энэ асуудлаар парламентын хэлэлцүүлэг болсон ч Засгийн газар одоогоор хэрэглэгчийн эрхийн хуульд өөрчлөлт оруулах төлөвлөгөөгүй гэдгээ мэдэгдсэн байна.
АНУ-д ч мөн энэ асуудал анхаарал татаж эхэлжээ. Калифорни мужид хэлэлцэгдэж буй “Protect Our Games Act” хуулийн төсөл батлагдвал компаниуд онлайн дэмжлэг зогссоны дараа тоглоомыг цаашид ашиглах боломжтой болгох, эсвэл хэрэглэгчдэд төлбөрийг буцаан олгох шаардлагатай болох юм.
Ийнхүү цахим бүтээгдэхүүн худалдан авсан хэрэглэгч үнэхээр эзэмшигч мөн үү, эсвэл зөвхөн түр ашиглах эрх авдаг уу гэсэн маргаан тоглоомын салбараас хальж, дижитал өмчлөлийн өргөн хүрээний асуудал болон хувирч байна.
Хэн юу хэлэв...
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх барилгын салбарын төлөөлөлтэй уулзлаа
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх 2026 оны зургаадугаар сарын 08-ны өдөр хот байгуулалт, барилга, орон сууц, нийтийн аж ахуйн салбарын төлөөлөлтэй уулзлаа.
Тэрбээр эдийн засгийн өсөлт, нийгмийн хөгжил, иргэдийн амьдралын чанарыг сайжруулахад шууд нөлөө үзүүлдэг барилгын салбарын үе үеийн ажилтан, албан хаагчдад Монгол Улсад барилгын салбар үүсэж хөгжсөний түүхт 100 жилийн ойн баярын мэнд дэвшүүлж, амжилт хүслээ.
Мөн төрийн тэргүүнээр сонгогдсоноосоо хойш хийсэн ажил, хэрэгжүүлж буй үндэсний хөдөлгөөн, хөтөлбөрийн явц, гадаад харилцаа, улс орны нийгэм, эдийн засгийн байдлын талаар товч танилцуулсан байна.
2025 оны эцсийн байдлаар барилга угсралт, их засварын ажлын гүйцэтгэл 11.7 их наяд төгрөгт хүрч, Дотоодын нийт бүтээгдэхүүний 3.5 орчим хувийг бүрдүүлжээ. Мөн 2025 оны байдлаар барилгын салбарт 100 мянга гаруй ажлын байр бий болсон байна.
Хот байгуулалт, барилга, орон сууцжуулалтын сайд Э.Бат-Амгалан салбарын яам хууль, эрх зүйн шинэчлэлт хийх, тогтолцоог оновчтой болгох, дэвшилтэт техник, технологи нэвтрүүлэх, эрдэм шинжилгээ, судалгаа, үйлдвэрлэлийн уялдаа бүрдүүлэх, хөрөнгө оруулалтыг нэмэгдүүлэх, барилга, байгууламжийн норм, нормативын зохицуулалтыг боловсронгуй болгохыг зорьж байгааг хэллээ.
Энэ хүрээнд Барилгын тухай, Хот байгуулалтын тухай, Орон сууцжуулалтын тухай хуулийн шинэчилсэн найруулга, Орон сууцжуулалтын төрөлжсөн банкны анхдагч хуулийн төсөл боловсруулж, УИХ-аар хэлэлцүүлэхээр төлөвлөж байна.
Инженерийн дэд бүтэц, нийтийн үйлчилгээний хүчин чадлыг давсан ачаалал, агаар, ус, хөрсний бохирдол, замын хөдөлгөөний түгжрэл, нийтийн үйлчилгээний хүртээмж зэрэг нь иргэдийн эрүүл, аюулгүй орчинд амьдрах нөхцөлийг алдагдуулсан хэвээр байгааг уулзалтын үеэр онцоллоо.
Иймээс Ерөнхийлөгч зарлиг гарган төвлөрлийг сааруулах, суурьшлын шинэ төвүүд бий болгох зорилгоор Хархорум хотыг Орхоны хөндийд шинээр байгуулах ажлыг үе шаттай хэрэгжүүлж байна.
Түүнчлэн Ерөнхий сайдаар ажиллаж байхдаа “Ногоон нуур-1008” айлын орон сууц, “Солонго 1, 2” орон сууцны 5,002 айлын төсөл, Ус гүн цэвэршүүлэх болон Хаягдал ус дахин боловсруулах үйлдвэр, цэвэрлэх байгууламжийн бүтээн байгуулалтыг эхлүүлж, ашиглалтад оруулсныг дурдлаа.
Хэн юу хэлэв...
Ерөнхийлөгч У.Хүрэлсүх “Дакар ралли-2026”-д амжилт гаргасан тамирчдыг хүлээн авч уулзав
Монгол Улсын Ерөнхийлөгч Ухнаагийн Хүрэлсүх “Дакар Ралли-2026” уралдаанд амжилттай оролцсон Гавьяат тамирчин Э.Халиунболд, Олон улсын хэмжээний мастер П.Мөрөн, 2027 оны “Дакар ралли”-д оролцох Б.Батмөнх болон “Тал нутгаас Дакарт” төслийн ерөнхий зохицуулагч нарыг хүлээн авч уулзлаа.
Шандас, эр зориг, тэсвэр хатуужил, туршлага, ур чадварыг дээд зэргээр сорьдог, эрсдэл өндөртэй спортод амжилт үзүүлж яваа тамирчид, багийнханд Ерөнхийлөгч баяр хүргэж, амжилт хүсэв.
Тэрбээр энэ нь монгол хүний “Дакар ралли”-гийн түүхийн хуудаснаа бичигдэх түүхэн амжилт, дараа дараагийн ялалтын эхлэл, мянга мянган хөгжөөн дэмжигчээ баярлуулсан, авто, мото спорт сонирхогч олон зуун хүнд урам зориг өгсөн, улсынхаа нэрийг олон улсад таниулсан амжилт болсныг онцоллоо.
Манай тамирчид авто, мото спортын олимп гэгддэг “Дакар ралли-2026”-д дэлхийн шилдгүүдтэй 14 өдрийн турш өрсөлдөж, 7,500 км замыг туулан хурд хүч, тэсвэр хатуужлын гайхамшгийг харуулсан юм.
Мөн аав нарынхаа хичээллэж байсан мото спортын замнал, алдар гавьяаг үргэлжлүүлж яваа тамирчдыг олон уралдаан, тэмцээнд амжилттай оролцож, төрийнхөө алтан соёмбот далбааг харийн тэнгэрт мандуулж байхыг хүсэн ерөөлөө.
Гавьяат тамирчин Э.Халиунболдын аав Ш.Эрдэнэбилэг мото спортын тамирчин, гавьяат дасгалжуулагч бол Олон улсын хэмжээний мастер П.Мөрөнгийн аав А.Пүрэвдорж мото спортын олон улсын хэмжээний мастер цолтой.
Түүнчлэн Аргентин Улсын Сан Хуан хотод болсон “Ралли рэйд”-ийн дэлхийн аваргын тэмцээнд 27 дугаар байрт, “Ралли-2” ангилалдаа 17 дугаар байрт орж, 2027 оны “Дакар ралли”-д оролцох эрхээ авсан Олон улсын хэмжээний мастер Б.Батмөнхөд баяр хүргэж, амжилт хүсэн ерөөлөө.
Авто спортын шинэ үеийн төлөөлөл болж буй Б.Батмөнх бэлтгэл сургуулилтаа улам чамбайруулж, “Дакар ралли-2027” тэмцээнд өндөр амжилт үзүүлэн ард түмнийхээ итгэл, найдварыг алдахгүй гэдэгт итгэлтэй байгаагаа илэрхийлэв.
-
Үйл явдал2023/04/28
Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулбал нас уртадна
-
Дэлхий нийтээр..2024/12/03
2024 оны өвлийн элсэлтийн шалгалтын төвүүд
-
Дэлхий нийтээр..2026/03/19
Хувийн нэмэлт тэтгэврийн тухай анхдагч хуулийн төслийг өргөн мэдүүлэв
-
Үйл явдал2021/07/28
Үс шинээр үргээлгэх буюу засуулахад тохиромжгүй